Trật khớp là sự di lệch một phần hoặc hoàn toàn của các đầu xương tại một khớp khiến cho vị trí của nó bị sai lệch so với người bình thường. Trật khớp thường là hậu quả của những chấn thương nặng hoặc do những động tác sai tư thế của khớp dẫn đến tình trạng tổn thương nặng nề dây chằng, bao khớp và thậm chí là thần kinh, mạch máu xung quanh.
1. Triệu chứng
– Đau dữ dội tại vùng chấn thương hoặc vùng gần đó.
– Sưng nề, bầm tím.
– Mất khả năng hoặc khó khăn cử động khớp vùng chấn thương hoặc vùng gần đó.
– Cử động chi chấn thương bất thường.
– Biến dạng chi chấn thương (lồi hoặc lõm bất thường).
2. Các bước sơ cứu trật khớp
– Bước 1: Để bệnh nhân và vùng chấn thương nghỉ ngơi.
-Bước 2: Cố định nhẹ nhàng khớp chấn thương đúng với tư thế sau khi chấn thương xảy ra.
+ Nếu bệnh nhân chấn thương vai: để nạn nhân ngồi yên, cố định cánh tay vào ngực bằng dây đeo.
+ Nếu bệnh nhân chấn thương cổ tay: hỗ trợ dây đeo cổ – cẳng tay giúp nâng cẳng tay, cổ tay.
– Bước 3: Chườm lạnh vùng chấn thương để giảm sưng do chảy máu trong hoặc tụ dịch xung quanh chỗ chấn thương.
– Bước 4: Đưa bệnh nhân đến bệnh viện.
– Bước 5: Kiểm tra tuần hoàn chi chấn thương 10 phút/lần. Nếu mất tuần hoàn (mất mạch, chi lạnh, tím tái,…) thì gọi cấp cứu. Mát xa chi nhẹ nhàng để cố gắng hồi phục tuần hoàn trong thời gian chờ đợi.
3. Lưu ý
– Tuyệt đối không cố gắng tự nắn khớp trở về vị trí ban đầu vì nó có thể làm tổn thương thêm khớp, cơ, dây chằng, mạch máu, thần kinh xung quanh.
– Rất khó để phân biệt trật khớp có kèm gãy xương hay không. Nếu có bất cứ nghi ngờ gì, sơ cứu như gãy xương. Không di chuyển khớp khi nghi ngờ có gãy xương đi kèm.
– Tháo vòng tay, đồng hồ, nhẫn khi nạn nhân có dấu hiệu sưng đang tiến triển.
(Tham khảo thêm tài liệu tại khoa Y Đại học Quốc Gia TP.HCM)
Phạm minh Trung
Rắn cắn, sơ cứu và phòng ngừa (Phần 2)
Trong bài này, chúng ta cùng tìm hiểu về cách sơ cứu cũng như giải pháp hạn chế sự tấn công từ rắn nhé.
5. Các bước sơ cứu tại chỗ
– Trấn an bệnh nhân.
– Cởi bỏ trang sức ở chi bị cắn
– Rửa sạch vết thương bằng xà phòng và nước sạch. Bất động hết chi bị cắn và đặt thấp hơn tim, làm chậm hấp thu độc tố. Thường bất động chi cắn bằng băng chun giãn. Băng ép không quá chặt, đủ 1 ngón tay vào trong để máu động mạch vẫn lưu thông tốt, có thể bắt được mạch đập (thiếu máu cục bộ, tăng hoại tử mô). Để vùng bị cắn thấp hơn vị trí của tim.
– Nếu bệnh nhân khó thở thì hô hấp nhân tạo, nếu có dấu hiệu ngừng tuần hoàn thì tiến hành hồi sức tuần hoàn tại chỗ trước và chờ nhân viên y tế đến.
– Vận chuyển bệnh nhân đến cơ sở y tế càng nhanh càng tốt.
– Theo dõi: Mỗi giờ trong 12 giờ đầu
6. Những điều “Đừng” làm
– Đừng garo (biện pháp cầm máu tạm thời bằng dây cao su hoặc dây vải xoắn chặt vào đoạn chi, để làm ngừng lưu thông máu từ phía trên xuống phía dưới của chi, việc thực hiện không đúng cách có thể làm cả đoạn chi bị hoại tử phải cắt bỏ)
– Đừng rạch vết thương
– Đừng hút nọc độc bằng miệng
– Đừng đắp lá cây
– Đừng chườm đá
– Đừng uống cà phê hoặc rượu, có thể làm tăng tốc độ hấp thụ nọc độc của cơ thể.
– Đừng cố bắt con rắn.
7. Phòng tránh
– Cảnh giác với rắn sau các cơn mưa, lũ lụt, mùa thu hoạch , ban đêm
– Đến vùng rừng núi, đồng ruộng nương rẫy: mặc quần áo dầy và dài, giày ống cao, găng tay
– Dùng gậy đánh động và xua rắn trước khi bước vào bụi rậm, bụi tre, bờ ao, gốc cây to…
– Không cho tay vào hang chuột, hang mối trên bờ sông, ven đê
– Miền núi, trung du, rắn thường sống trên cây hoặc vách tường. Không dùng tay trần chặt, bẻ cành lấy củi nhất là đêm tối
– Không cho trẻ em leo trèo cây vì dễ bị tai nạn do té hoặc bị rắn lục núp trong các tản lá tấn công.
– Không nên trêu chọc rắn độc, không sờ vào miệng rắn đã bị đập chết ( có vết xây xát)
– Phát quang nơi ở, lối đi lại, lắp các hang chuột, ổ mối. Tránh khi trời mưa to, rắn chạy trú ẩn, tấn công người.
– Tăng cường giáo dục, biện pháp để phòng rắn cắn và các phương pháp sơ cứu tại chỗ.
Trên đây là cách sơ cứu cũng như những giải pháp có thể giúp ngăn ngừa rắn cắn.
Cảm ơn các bạn sinh viên khoa Y Đại học Quốc Gia TP.HCM đã thực hiện tài liệu này.
Chúc các bạn thành công.
Phạm minh Trung
Rắn cắn, sơ cứu và phòng ngừa (Phần1)
Trong bài này, mình xin chia sẻ đến các bạn bài viết về rắn cắn, sơ cứu và phòng ngừa. Bài viết sẽ chia làm hai phần để các bạn tiện theo dõi. Trong bài này là nhũng kiến thức chung nhất về rắn và những triệu chứng.
Bài viết có sử dụng nguồn đã được cho phép từ sinh viên khoa Y Đại học Quốc gia TP.HCM
Đối với những bạn khiếm thị, bạn có thể đọc tham khảo để cung cấp kiến thức kịp thời cho người chung quanh (nếu có sự cố).
1. Giới thiệu
Hầu hết các loài rắn không gây nguy hiểm cho con người. Chỉ có khoảng 15% trên toàn thế giới và 20% ở Hoa Kỳ là có nọc độc. Vết cắn của chúng có thể gây thương tích nặng và đôi khi tử vong.
Có bốn nhóm rắn độc ở Bắc Mỹ: rắn đuôi chuông, copperheads (loài rắn màu hồng hoặc nâu đỏ có nọc độc), water moccasins và coral snakes (một con rắn có nọc độc có màu sắc rực rỡ thuộc họ rắn hổ mang, thường có các dải màu đỏ, vàng, trắng và đen dễ thấy).
Đông Nam Á có 2 họ rắn độc chủ yếu:
-Họ rắn hổ (Elapidae): Có 2 móc độc ngắn, dựng lên và cố định ở phần trước xương hàm trên. Gồm: Rắn hổ đất, rắn hổ mèo, rắn hổ chúa, rắn hổ mang, rắn cạp nia, rắn cạp nong, rắn biển
-Họ rắn lục (Viperidae): Có 2 móc độc dài, bị gấp lại theo 2 bên xoang hàm trên. Khi chuẩn bị tấn công, 2 móc độc giương lên. Gồm: Rắn lục xanh, rắn lục hốc má, rắn lục xanh đuôi đỏ hoặc rắn lục tre
Hãy đề phòng để bảo vệ bản thân và người khác không bị cắn. Các nguyên tắc sơ cứu để điều trị bất kỳ loại rắn cắn là như nhau.
2. Nhận biết rắn độc•
Nhận biết rắn độc bằng kích thước, hình thể, màu sắc, móc độc
+Thường có màu sắc sặc sỡ hơn rắn lành
+Đầu hình tam giác, phủ những vảy nhỏ, phân biệt rõ với thân
+Đồng tử bầu dục
+Có hố má 2 bên đầu, giữa mắt và mũi (cảm giác nhiệt) nhận biết động vật máu nóng ở gần (chim, thú)
+Vảy đuôi của rắn độc thường được phân thành từng hàng riêng lẻ.
+Có 2 móc độc, dài, phân biệt rõ với răng
+Đối với rắn nước: Rắn nước cũng có con độc con không. Rắn nước độc, chúng thường bơi theo kiểu nổi toàn thân, còn rắn không độc thì chỉ nổi đầu, thân mình giấu dưới mặt nước.
Với rắn độc, ở khoảng giữa mắt và lỗ mũi của chúng sẽ có cái hốc nhỏ.
Rắn không độc thường có con ngươi tròn, trong khi rắn độc thì con ngươi sọc dọc.
Nếu là rắn độc thì nhất định có một vết răng hoặc hai vết răng của răng độc.
Rắn độc có răng rãnh trước này thường có độc tính tương đối mạnh.
3. Triệu chứng
Thay đổi tùy loại rắn và lượng nọc độc vào cơ thể:
*Triệu chứng tại chỗ
-Đau tại chỗ ngay tức thì
-Sưng phù, đỏ da, bầm da tại vết cắn và xung quanh
-Bóng nước
-Sưng đau hạch vùng
-Bầm da
-Nhiễm trùng, hoại tử tại chỗ.
*Triệu chứng xuất huyết
-Chảy máu vết cắn
-Xuất huyết da
-Chảy máu chân răng
-Xuất huyết tiêu hóa
-Tiểu máu
-Xuất huyết não
*Triệu chứng thần kinh
-Liệt dây thần kinh sọ não ( khó nuốt, sụp mi, thở khó, liệt hô hấp)
-Mê
-Co giật
-Liệt chi
*Triệu chứng hô hấp
-Ngưng thở
-Thở nhanh
*Triệu chứng khác
-Rối loạn tiêu hóa ( Buồn nôn, nôn, khó chịu, đau bụng, yếu toàn thân, mệt lã)
-Sốt
-Sốc
-Vàng da
-Thiểu niệu
-Rối loạn nhịp tim
4. Các việc cần làm ngay khi bị rắn cắn
-Loại bỏ bớt nọc độc và làm chậm sự di chuyển của nọc độc từ vết cắn xâm nhập vào trong cơ thể
-Theo dõi phát hiện dấu hiệu nặng
-Bảo vệ tính mạng của bệnh nhân, ngăn chặn và xử trí sớm các biến chứng trước khi đưa bệnh nhân đến được cơ sở y tế.
-Vận chuyển bệnh nhân một cách nhanh nhất, an toàn nhất đến cơ sở y tế.
Hi vọng các bạn có thêm những kiến thức bỏ túi cho riêng mình. Kì sau sẽ là những cách sơ cứu tại chỗ và giải pháp ngăn ngừa rắn cắn nhé.
Phạm Minh Trung
Quản lí chi tiêu với những cách đơn giản
“Quản lí tiền quan trọng hơn việc kiếm ra tiền” (khuyết danh)
Bạn đã từng nghe về những sinh viên mỗi tháng chỉ với 2.5 – 3 triệu vẫn sống tốt ở thành phố đắt đỏ mà vẫn còn tiền tiết kiệm? Bạn cũng nghe những sinh viên con nhà khá giả với nghề “làm con” hàng tháng tiêu tốn trên dưới cả chục triệu nhưng lúc nào cũng than không đủ? Bạn đã đọc về Trang Nguyễn – cô gái lương 5 triệu mua nhà 1.5 tỉ? Bạn cũng biết đến hai huyền thoại là Michael Jackson và Mike Tyson rất thành công về thành tích lẫn tài chính nhưng đều ra đi với những khoản nợ?
Sự so sánh nào cũng là khập khiễng. Tuy nhiên mình dẫn ra đây những ví dụ để chúng ta có thể rút ra một kết luận: Xài tiền quan trọng hơn việc chúng ta kiếm ra nó. Vậy xài tiền thế nào cho đúng?
Với kinh nghiệm bắt đầu kiếm tiền từ mùa hè năm 2017, cộng với quá trình học tập và trải nghiệm những phương pháp được chia sẻ từ những cuốn sách , mình đã đúc kết ra cách quản lí tiền bạc rất đơn giản mà lại hiệu quả về lâu dài. Mình xin chia sẻ lại với các bạn để cùng tham khảo nhé. Tiết lộ nhẹ là tuy vẫn đang là sinh viên, sống tự lập bên ngoài, mình cũng đã có một khoản tiết kiệm nho nhỏ rồi. Giờ thì cùng bắt đầu nào.
Một lưu ý nhỏ trước khi đọc tiếp: Vì mình chỉ mới là sinh viên nên đối tượng thích hợp cho bài này có thể là sinh viên hoặc nhỏ hơn. Tuy nhiên, bên dưới cũng có những cách được chia sẻ từ những người đã đi làm, mà mình có dịp nghe chia sẻ trong những khóa học kĩ năng. Vì thế nên người đang đi làm vẫn có thể xem qua để vận dụng linh hoạt. (Xin phép được xưng mình và các bạn cho mạch văn dễ viết).
1. Tự thưởng
Lương là số tiền người ta trả cho công sức của bạn. Vậy tại sao bạn không dùng nó để trả cho bản thân mình? Hãy lập một quỹ tiết kiệm và đưa tối thiểu 10% lương vào đó ngay khi có tin nhắn sms từ ngân hàng hoặc phong bì. Có nhiều bạn sẽ bảo 10% lương là quá ít nhưng tích tiểu thành đại, 10 tháng đã hơn 1 tháng lương của bạn rồi đó (bao gồm lãi). Có bạn cũng bảo không đủ và rất tù túng nhưng đó là cách bạn động não để chi tiêu khi không có 10% lương.
10% lương đó đừng bao giờ động tới, nó là khoản bất trắc như viện phí hoặc một việc nào đó thực sự cần thiết (như đầu tư). Cũng bởi vì nó là khoản cần gấp nên hãy gửi tiết kiệm với hạn mức 3 hoặc 6 tháng thôi. Với kinh nghiệm của mình, ViettelPay là một nền tảng tiết kiệm với lãi suất tương đối và dễ sử dụng (kể cả đối với người khiếm thị). Khi mức lương của bạn đủ lớn và cảm thấy để được nhiều hơn (đã trừ ra những chi phí cố định như tiền nhà, tiền ăn) thì hãy tiết kiệm nhiều hơn. Tuy nhiên hãy giữ ở một mức tối thiểu 6 tháng để thích nghi và tập với sự kiên định. Bởi khi lên xuống thất thường, chúng ta đang rơi vào cái bẫy dễ dãi với bản thân lúc nào mà không hay.
2. Ngưng xài linh tinh
Có lẽ “xài linh tinh” là một thứ mà không ai giống ai. Tuy nhiên cái quan trọng là mỗi người đều biết cái xài linh tinh của bản thân là gì. Với mình, xài linh tinh là mỗi ngày mỗi cốc trà sữa, xem livestream về bán hàng và lướt các sàn thương mại điện tử xem có gì khuyến mãi rồi mua, ăn cơm tiệm thay vì nấu, mỗi tháng phải xem phim với người yêu hoặc đám bạn, bỏ tiền vào những cuộc nhậu vô bổ,… Mình cũng không nhớ hết, nhưng được cái khi nào mình biết mình xài linh tinh.
Tất nhiên, mình cũng như các bạn. Mình cũng thích những thứ mà mình cho là linh tinh đó chứ. Nhưng qua thời gian, mình đã tìm ra phương pháp thay thế hoặc loại bỏ do mình thấy nó tốt hơn. Cùng xem thử nhé.
– Thay vì tự nấu thì bỏ 600.000 đ/tháng nhờ cô ở quán cơm nấu hai bữa trưa và tối rồi ra lấy thức ăn đem về xơi cùng cơm nhà nấu (vì mình không quen ăn gạo ở quán đó). Tất nhiên đó là giá yêu thương và cùng với cái hẹn lâu dài với quán. Cũng không phải ngày nào mình cũng ra lấy, vì mình còn đi học trên trường, có buổi không về. Những lần như vậy, mình nấu cơm còn người yêu đem thức ăn theo. Thế là hai đứa lại “góp gạo thổi cơm” trước bao ánh mắt ganh tị.
– Xem phim chiếu rạp thì chỉ đi vào ngày kỉ niệm tình yêu của hai đứa. Còn lại nếu muốn hâm nóng tình cảm hoặc tụ tập đánh chén cùng bạn bè thì tới nhà nhau cùng nấu ăn và xem phim trên youtube. vừa rẻ lại an toàn. Thực ra nói cho cùng thì xem phim cũng chỉ là một dịch vụ, quan trọng bạn chọn cái nào. Một cái thân mật, ấm cúng; một cái tiện nghi, sang trọng.
– Mình không lướt các trang thương mại điện tử vì tự hiểu rằng: Mình chỉ mua cái mình muốn để thỏa mãn cảm xúc lúc đó chứ không phải cái mình cần. Thà tránh xa còn hơn biết có khả năng mắc bẫy mà vẫn chui vào.
– Với những cuộc nhậu, bạn nên từ chối khéo. Còn với những người bạn suốt ngày rủ bạn nhậu nhẹt, với quan điểm cá nhân của mình, họ giống như những người trên bàn nhậu luôn ép người khác uống dù cho người bị ép không thích.HỌ không quan tâm đến bản thân họ, cũng không quan tâm đến cảm xúc hay công việc của mình thì mình sẽ đặt họ ở chế độ “bè” chứ không phải chế độ “bạn”.
– Trà sữa thì mình chỉ uống những thương hiệu nổi tiếng có giá từ 40k đến 50k một li. Vì thế mình thấy xót tiền và thấy nó mắc. Mình đã từng bị đau bụng do uống trà sữa giá rẻ (chỉ có giá 15k hay 20k gì đó) nên cũng chẳng uống nữa. Bạn mình có chia sẻ một mẹo là tự làm trà sữa bằng những nguyên liệu đơn giản. Chỉ cần search google và mua thêm gói hương mà bạn thích là uống vừa rẻ mà vừa chất lượng. Mình không đủ siêng để làm, chỉ uống thử thôi, cũng ngon lắm. Các bạn thử xem nhé.
– Mình may mắn khi không phải là người nghiện các chất kích thích như cafe và thuốc lá nên không có chi tiêu cho khoản đó. Nếu chẳng may bạn vướng phải thì nên hạn chế, hoặc tốt nhất là bỏ luôn. Vừa tiết kiệm, vừa có sức khỏe.
Đó là những cách hạn chế chi tiêu chỉ bằng việc thay đổi những thói quen của mình. Mình không thể hướng dẫn chi tiết vì mỗi người sẽ có hoàn cảnh sống khác, mức chi tiêu cũng khác. Qua những ví dụ mình mong các bạn tin vào một chuyện: Cái gì cũng có giải pháp của nó, hãy động não rồi cuối cùng sẽ có cách cả thôi.
3. Một số tip nhỏ
– Ngay khi lấy lương hoặc nhận chu cấp từ gia đình, lập tức lấy 10% (hoặc hơn) vào tiết kiệm, tiếp đó là tiền nhà, tiền ăn, phí sinh hoạt (đi lại, dụng cụ cá nhân), nếu đã đi làm thì cần chừa một khoản cho cưới xin giỗ chạp… Mức còn lại còn dư có thể để đó đề phòng phí phát sinh (hư xe, không như dự kiến)
– Không xài thẻ tín dụng (vay trước trả sau)
– Chỉ để trong ví 100k khi ra ngoài. Việc này vừa có thể hạn chế mua sắm, vừa giúp bạn phòng việc ngoài ý muốn (xe hết xăng, đặt grab).
– Tham khảo các khuyến mãi thực sự cần thiết (đi lại)
– Ghi ra giấy hoặc điện thoại những thứ cần mua trước khi tới siêu thị. Chỉ mua đúng thứ đã ghi, vừa không bị quên, vừa không bị mua theo cảm xúc
– Kiếm thêm thu nhập nếu có thể
– Tìm hiểu những cách sinh lời bằng phương pháp đầu tư (ví dụ như Finhay)
– Tham gia những cuộc thi trên trường hoặc của một tổ chức nào đó. Vừa có thêm kĩ năng, vừa có tiền. Thường sinh viên rất lười tham gia nên đó là cơ hội của bạn
– Xin học bổng nếu thực sự cảm thấy cần.
Trên đây là những gợi ý mình chia sẻ lại từ chính kinh nghiệm của bản thân. Bạn hãy lựa chọn cách tiêu tiền sao cho hợp lí. Bạn có thể chọn một, hai hoặc là không cái nào cả trong những thứ mà mình chia sẻ bên trên. Miễn là bạn cảm thấy thoải mái với cuộc sống của mình trong hiện tại và cả tương lai. Làm sao để tương lai không quá ràng buộc bởi tiền bạc? Làm sao để cuộc sống lành mạnh mà vẫn thoải mái. Sự lựa chọn là của bạn.
Chúc bạn thành công với lựa chọn của mình.
Phạm Minh Trung