Tôi xin giới thiệu đến các bạn cây nhàu, một loại cây mọc rất nhiều ở miền nam Việt Nam. Từ lâu, ông bà ta đã dùng nhàu để chữa một số bệnh lý thường gặp, nhưng cách dùng của mỗi gia đình lại rất khác nhau, chưa có sự thống nhất nên tác dụng mang lại từ cây nhàu vẫn còn đang bị hạn chế rất nhiều. Trong bài viết này, tôi sẽ đưa ra những phương pháp và cách thức sử dụng cây nhàu trong điều trị bệnh, những phương pháp này đã được thống kê và kiểm duyệt kỹ càng của bộ y tế, và các nhà y khoa có nhiều kinh nghiệm. Mong rằng sau khi các bạn đọc bài viết này, mỗi người chúng ta có thể sử dụng cây nhàu một cách đúng đắn, nhằm mang lại hiệu quả cao nhất có thể và tránh những rủi ro khi dùng thuốc.
Cây nhàu còn có tên khác là cây ngao, nhầu núi, giầu. Nhàu là một loại cây gỗ, cao khoảng 6-8m thân nhẵn. Thường mọc hoang ở những nơi ẩm thấp dọc bờ sông bờ suối. Cây có nhiều cành to, lá mọc đối hình bầu dục, nhọn ở đầu, dài 12-15cm. Hoa nở vào tháng 1-2. Quả chín vào tháng 7-8. Quả hình trứng, sù xì, dài chừng 5-6cm, khi non có màu xanh nhạt, khi chín thì có màu trắng hoặc màu hồng, mùi nồng và cay. Ruột quả có một lớp cơm mềm ăn được, chính giữa có một nhân cứng. Nhân dài chừng 6-7mm, ngang chừng 4-5mm, có hai ngăn chứa một hạt nhỏ .
Thấy nhiều ở các tỉnh miền nam nước ta, chưa từng thấy ở miền bắc. Theo Pételot có cả ở miền bắc. Mới đây đã tìm thấy ở vùng Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên.
Có thể trồng dễ dàng ở các tỉnh miền bắc nước ta. Người ta dùng lá, quả, vỏ, rễ làm thuốc. Rễ hay dùng nhất dưới dạng phơi hay sấy khô. Các bộ phận khác dùng tươi.
Rễ nhàu được dùng ở miền Nam làm thuốc chữa bệnh tăng huyết áp (bác sĩ Đặng Văn Hồ, khoa học phổ thông, 1-8-54). Dân gian dùng rễ nhàu sắc uống hằng ngày thay nước chè, uống hằng tháng. Một số hiệu thuốc đã chế thành cao rễ nhàu. Liều dùng hằng ngày 30-40g rễ, sắc uống thay nước chè trong ngày. Sau chừng 15 hôm sẽ thấy kết quả. Nhưng phải uống tiếp tục 2-3 tháng, sau đó uống với liều giảm xuống.
Công dụng trong dân gian: quả nhàu ăn với muối dễ tiêu, nhuận tràng, làm thuốc điều kinh, trị băng huyết, bạch đới, ho, cảm hen, thũng, đau gân, đái đường (đái tháo). Có thể ăn quả nhàu nướng chín thay rễ khô để chữa lỵ.
Lá nhàu giã nát, đắp chữa mụn nhọt. Sắc uống chữa lỵ, đi ngoài, chữa sốt và làm thuốc bổ. Liều dùng 8-10g sắc với 500ml nước chia làm 2 lần uống trong ngày (chữa những người hay đau đầu chóng mặt), lá nhàu còn dùng nấu canh lươn ăn cho bổ.
Trên đây, tôi vừa chia sẻ những thông tin về cây nhàu đến các bạn. Hy vọng rằng các bạn nhận được nhiều giá trị từ bài viết này. Các bạn có thể chia sẻ bài viết này đến người thân, bạn bè để mọi người có thêm những kiến thức cần thiết trong việc sử dụng cây nhàu để điều trị bệnh. Chúc các bạn luôn may mắn và hạnh phúc bên người thân yêu của mình.
Hoàng Minh Trí

Bài viết kỳ trước tôi đã giới thiệu đến các bạn cây mào gà trắng. Bài này tôi xin tiếp tục viết về cây mào gà đỏ để các bạn tham khảo và có thể ứng dụng được trong cuộc sống hàng ngày của mình.
Cây mào gà đỏ còn có tên gọi khác là bông mồng gà đỏ, kê quan hoa, kê đầu, kê quan.
Cây mào gà đỏ là 1 loại cỏ sống lâu năm, cao từ 30cm đến 1,5m hoặc hơn. Thân cứng, có cành nhẵn. Lá có cuống, phiến lá nguyên hình trứng, đầu lá nhọn, phía gốc to rộng hơn gốc lá của cây mào gà trắng. Hoa đỏ, vàng hoặc trắng, cuống rất ngắn, mọc thành bông gần như không cuống, hình vại với mép loe ra nhăn nheo. Quả hình trứng hay hình cầu. Hạt to hơn hạt mào gà trắng.
Theo tài liệu cổ, kê quan hoa vị ngọt, tính lương, vào 2 kinh Can và Đại Trường. Có tác dụng thanh nhiệt cầm máu. Chữa xích bạch lỵ, trĩ chảy máu, những người tích trệ không dùng được. Thường được dùng như thanh lương tử.
Đơn thuốc có thanh lương tử và kê quan hoa, chữa lồi dom, ra máu: sắc cả hoa và hạt mà uống. Ngày uống 8-15g. Có thể phơi khô, tán nhỏ chế thành thuốc viên. Chia làm nhiều lần uống trong ngày.
Chữa dạ dày, ruột chảy máu, tử cung xuất huyết, lỵ ra máu, kinh nguyệt dài ngày không hết: hoa mào gà đỏ khô 10g (nếu dùng tươi 25-30g) sấy khô, tán nhỏ. Chia làm nhiều lần uống trong ngày. Mỗi lần uống 1-2g (kinh nghiệm dân gian).
Cây mào gà là một loại cây rất phổ biến, dễ trồng, có sức sống cao, lại có tác dụng chữa bệnh trong y học. Mong rằng qua mỗi bài viết các bạn có thể góp nhặt cho mình những kiến thức cần thiết. Chúc các bạn luôn may mắn trong đời sống.
Hoàng Minh Trí

Cây mào gà trắng là một loại cây mọc hoang và được người dân trồng để làm cảnh. Cây này có sức sống rất cao, dễ mọc, phù hợp với nhiều loại đất khác nhau. Nhưng điều quan trọng là rất ít ai biết rằng cây mào gà trắng còn được dùng làm thuốc chữa bệnh từ lâu đời trong y học cổ truyền. Bài viết này tôi xin chia sẻ đôi nét về cây mào gà trắng, công dụng liều dùng và nguồn gốc xuất xứ của nó.
Cây này còn có tên là bông mồng gà trắng, đuôi lươn, dã kê quan, thanh lương tử. Mào gà trắng là 1 loại cỏ mọc quanh năm, thân mọc thẳng, nhẵn, mang nhiều cành, cao 0,3-1m có thể tới 2m. Lá mọc so le, hình mác, nguyên, đầu nhọn, gốc lá cũng hơi nhọn, dài 8-10cm, rộng 2-4cm. Vào mùa hạ và mùa thu ra hoa, hoa không có cuống, mọc thành bông trắng hoặc hơi hồng, dài 3-10cm, đồng trưởng. Quả nang, mở theo hình hộp, trong mang nhiều hạt. Hạt dẹt màu đen, hoặc nâu đỏ, mặt bóng, đường kính ước 1mm. Khi nhìn quả qua kính lúp thấy mặt hạt có những vân và 1 điểm hõm là tễ. Vỏ giòn, dễ vỡ, không mùi, vị nhạt.
Nguồn gốc cây từ phía Đông Ấn Độ nhập sang nước ta từ lâu. Được trồng khắp nơi ở nước ta để làm cảnh vì cây hoa có dáng đẹp và để lấy hạt làm thuốc. Trồng bằng hạt vào mùa xuân. Đến tháng 9-10 hạt chín, hái hoa về phơi khô, đập lấy hạt sẩy, loại hết tạp chất, phơi lần nữa cho thật khô. Có khi người ta dùng cả hoa.
Theo tài liệu cổ: thanh lương tử vị đắng hơi hàn, vào Can kinh. Có tác dụng khử phong nhiệt, thanh Can hỏa, làm sáng mắt. Dùng chữa phong nhiệt làm mắt đau. Những người đồng tử cấm dùng. Dùng trong phạm vi nhân dân làm thuốc thu liễm, cầm máu, chữa đi tiêu lỏng, trong các bệnh xích bạch, lỵ, lòi dom, chảy máu ruột, thổ huyết, máu cam, tử cung xuất huyết bệnh về gan và mắt sưng đỏ, nhiều tia máu.
Liều dùng: 4-12g hay hơn trong 1 ngày, dưới hình thức thuốc sắc, hoăc thuốc viên.
Thiên nhiên xung quanh chúng ta luôn có những điều kỳ lạ đúng không các bạn?. Những cây tưởng chừng chỉ là cỏ mọc hoang lại là một vị thuốc có giá trị dược lý rất cao. Mong rằng các bạn nhận được nhiều thông tin giá trị từ bài viết này. Bài viết sau tôi sẽ viết về cây mào gà đỏ, các bạn chú ý đón theo dõi nhé! Chúc các bạn luôn thành công.
Hoàng Minh Trí

Trong bài viết kỳ trước tôi đã giới thiệu đôi nét về cây tam thất. Như đã hứa, hôm nay tôi sẽ tiếp tục giới thiệu đến quý bạn đọc công dụng và liều dùng của cây tam thất.
Theo tài liệu cổ tam thất có vị ngọt, hơi đắng, tính ôn, vào hai kinh Can và Vị. Có tác dụng hành ứ, cầm máu, tiêu thũng dùng chữa thổ huyết, chảy máu cam, lỵ ra máu, đẻ xong máu hôi không sạch, ung thũng, bị tổn thương phần mếm.
Nhân dân coi tam thất là một vị thuốc cầm máu dùng trong các trường hợp chảy máu, bị đánh tổn thương, vì ứ huyết mà sưng đau. Ngày dùng 4-8g dưới dạng thuốc sắc hay thuốc bột. Dùng bên ngoài có tác dụng cầm máu tại chỗ.
Tại những nơi trồng tam thất người ta coi tam thất là một vị thuốc bổ không kém nhân sâm, có thể dùng thay nhân sâm.
Chú thích:
1. Mặc dầu tam thất được trồng ở Lào Cai từ lâu nhưng việc sử dụng trong nước hầu như rất hiếm. Phần lớn xuất sang Trung Quốc. Theo tài liệu cũ, hàng năm ta nhập của Vân Nam -Trung Quốc khoảng 15-18 tấn tam thất để rồi lại xuất sang Hồng Kông.
Gần đây mới bắt đầu được sử dụng rộng rãi trong nước làm thuốc bổ như vị nhân sâm cho nên có tên là nhân sâm tam thất.
2. Ngoài vị tam thất chính kể trên trong nhân dân ta còn dùng một loại rễ cây nữa với tên thổ tam thất hay tam thất. Cây này đã được xác định là gynura segetum (lour.) merr. Hoặc gynura pinnatifida thuộc họ cúc asteraceae (compositae). Trồng ở đồng bằng cũng được.
Thổ tam thất là một loại cỏ sống lâu năm, cao chừng 60-90cm. Rễ và lá đều mềm, có nhiều đám đốm tím. Lá to có những thùy to cắt sâu, thùy hình mác, mép có răng cưa. Mùa thu ra cụm hoa hình đầu. Hoa hình ống màu vàng. Lá và rễ dùng làm thuốc cầm máu như vị tam thất. Có khi dùng chữa rắn cắn.
Một cây thuộc họ gừng zingiberaceae loài stablianthus thorelli gagnep. Có thân rễ nhỏ cũng được bán với tên tam thất. Cần chú ý tránh nhầm lẫn, nhất là mua giá đắt để đổi một cây trồng rất dễ và ít giá trị.
Còn một cây nữa là tam thất vũ diệp (panax bipinnatifidus).
Vậy khi mua và sử dụng chúng ta cần chọn mua những nơi có độ uy tín cao để tránh bị nhầm lẫn.
Hy vọng rằng các bạn nhận được nhiều thông tin cần thiết từ bài viết này. Nếu thấy hay và hữu ích hãy chia sẻ cho bạn bè và người thân. Chúc các bạn hạnh phúc và thành công trong cuộc sống.
Hoàng Minh Trí

Từ xa xưa, người ta đã cho rằng tam thất là một vị thuốc quý có công dụng rất tốt đối với sức khỏe con người, và được xếp vào hàng sâm. Vậy tam thất có thật sự quý giá hay không?. Chúng ta hãy cùng nhau đi tìm hiểu qua bài viết sau đây các bạn nhé!
Tam thất còn có tên khác là kim bất hoán, nhân sâm tam thất, sâm tam thất. Tam thất (radix pseudo-ginseng) là rễ phơi khô của cây tam thất. Tên kim bất hoán (vàng không đổi) có nghĩa là vị thuốc rất quý, vàng không đổi được.
Tên tam thất có nhiều cách giải thích khác nhau: trong sách bản thảo cương mục ghi rằng vì cây có 3 lá ở trên, 4 lá ở bên phải, do đó có tên cây tam thất. Nhưng có người lại nói tam (3) có ý nói từ lúc mới gieo đến lúc ra hoa phải 3 năm. Thất (7), ý nói từ lúc gieo đên lúc thu hoạch rễ dùng được phải mất 7 năm. Có người lại nói vì lá tam thất có từ 3-7 lá chét nên mới có tên như vậy.
Tam thất là một loài cỏ nhỏ, sống lâu năm. Lá mọc thành vòng 3-4 lá một, cuống lá dài 3-6cm, mỗi cuống lá mang từ 3-7 lá chét hình mác dài, mép lá có răng cưa nhỏ, cuống lá chét dài 0,6-1,2cm. Cụm hoa hình tán mọc ở đầu cánh mang hoa. Có hoa đơn tính, có hoa lưỡng tính cùng tồn tại. Lá đài 5, màu xanh. Cánh hoa 5 màu xanh nhạt, nhị 5. Bầu hạ hai ngăn. Quả mọng hình thận, khi chín có màu đỏ, trong có hai hạt hình cầu.
Cây tam thất được trồng từ lâu nhưng với một lượng ít ở tỉnh Hà Giang (Đồng Văn), Lào Cai (Mường Khương, Bát Xát, Phá Lùng), Cao Bằng,… tại các vùng núi cao từ 1.200-1.500m. Cần chọn những nơi đồi núi ít gió mạnh, phải làm dàn che nắng và phải rào để bảo vệ chống chuột, sóc đến ăn củ. Đất phải được bón phân và được chuẩn bị từ một năm trước, chia thành luống dọc, cánh nhau một mét. Tháng 10-11 chọn những hạt ở những cây đã mọc 3-4 năm. Gieo ngay vào vườn ươm. Tháng hai đến tháng ba năm sau mới mọc. Một năm sau, từ tháng một đến tháng 2 có thể đào cây con, cắt bỏ lá gốc, trồng vào ruộng chính thức. Sau 3-7 năm sau mới bắt đầu thu hoạch. Thường cây càng lâu năm rễ củ càng to. Sau khi rửa sạch bùn đất, cắt bỏ rễ con, đem phơi nắng cho hơi héo, đem lăn, vò cho mềm lại, lại phơi nắng rồi vò hoặc lăn, làm như vậy từ ba đến năm lần mới phơi cho khô hẳn, có khi người ta cho vào túi gai lắc cho rễ đen bóng là được.
Gái trị thu mua căn cứ vào trọng lượng củ. Người ta chia ra:
Loại 1: 105-130 củ nặng 1kg
Loại 2: 160-220 củ nặng 1kg
Loại 3: 240-260 củ nặng 1kg
Cây tam thất còn được trồng ở các tỉnh thuộc Trung Quốc như: Vân Nam, Quảng Tây, Tứ Xuyên, Hồ Bắc, Giang Tây. Vân Nam trồng nhiều nhất là tam thất Vân Nam được coi là tốt nhất.
Trên đây, tôi vừa giới thiệu đến quý bạn đọc về cách trồng, thu hái và phân bố cũng như phân loại của cây tam thất. Công dụng và cách dùng sẽ được giới thiệu đến các bạn trong bài viết kỳ sau. Mong các bạn đón theo dõi. Rất cảm ơn các bạn trong suốt thời gia qua đã quan tâm đến bài viết của tôi. Tôi sẽ cố gắng viết thêm nhiều bài viết mới gửi đến các bạn. Chúc các bạn, luôn may mắn và hạnh phúc.
Hoàng Minh Trí