Cây Dứa là một loại cây rất phổ biến ở Việt Nam và các nước nhiệt đới trên thế giới. Ngoài công dụng làm thực phẩm, thì dứa còn được dân gian sử dụng như một vị thuốc chữa một số bệnh lý thường gặp. Bài viết này sẽ mang lại những kiến thức về cây dứa trong lĩnh vực y học, giúp các bạn có thể hiểu rõ hơn về công dụng và cách dùng đối với loại cây này.
Dứa còn gọi là thơm, trái thơm, trái khóm (miền Nam). Thuộc họ dứa Bromeliaceae.
Cây sống dai. Lá mọc thành hoa thị, cứng dài, có gai cứng ở mép. Khi cây đã lớn thì từ chùm lá đó mọc ra 1 thân dài độ 10-40cm, mang 1 bông hoa tận cùng bằng 1chùm lá nhỏ. Hoa đều, lưỡng tính. Mỗi hoa mọc ở kẽ 1 lá bắc màu tím. Ba lá nhỏ hơn màu lục, 3 cánh hoa màu tím lớn hơn, 6 nhị xếp thành 2 vòng. Bầu hạ 3 ô, mỗi ô chứa 2 dãy noãn đảo. Quả mọng. Phần ăn được và thường gọi là ‘quả dừa’ thực ra gồm trục cuả bông hoa và các lá mọng nước tụ hợp lại mà thành, còn quả thật thì nằm trong mắt dứa.
Dứa vốn có nguồn gốc ở Trung Mỹ, hiện nay được trồng ở hầu hết các nước nhiệt đới. Sản lượng dứa trên thế giới vào khoảng 1.750.000 tấn mỗi năm. Ở nước ta việc trồng dứa cũng rất phát triển. Chủ yếu để lấy quả ăn và xuất khẩu.
Gần đây, dứa còn là nguồn nguyên liệu chiết men bromelin. Nhân dân ta còn dùng nõn cây làm thuốc, thu hái vào mùa xuân. Thường chỉ dùng tươi.
Ngoài quả dứa dùng để ăn, dứa gần đây đã trở thành nguyên liệu chiết bromelin dùng trong nhiều ngành công nghiệp và làm thuốc chữa bệnh.
Nhân dân còn dùng rễ cây dứa làm thuốc lợi tiểu, chữa tiểu tiện khó khăn, đái ra sỏi sạn. Dịch ép lá và quả chưa chín là 1 thứ thuốc tẩy nhuận tràng (có thể gây sẩy thai). Nõn (lá non) dùng làm thuốc chữa sốt. Ngày dùng 20-30g nõn dứa dưới dạng thuốc sắc hay giã nát lấy nước uống.
Qua bài viết này, chắc hẳn các bạn đã hiểu rõ hơn về cây dứa. Hy vọng các bạn có thể thu nhặt được những kiến thức bổ ích từ bài viết này. Chúc các bạn thành công và may mắn.
Hoàng Minh Trí

Cây hoa dâm bụt là một loại cây được trồng nhiều để làm hàng rào, tạo cảnh quan cho sân nhà. Từ lâu, dân gian đã dùng cây nầy làm thuốc chữa một số bệnh thường gặp. Sau đây chúng ta cùng nhau đi tìm hiểu về cây dâm bụt qua bài viết dưới đây.
Cây dâm bụt còn goị là bông bụp (miền Nam), xuyên can bì. Thuộc họ bông Malvaceae.
Dâm bụt là 1 cây nhỡ, cao từ 1-2m. Lá đơn, mọc cánh, có lá kèm, phiến lá khía răng cưa. Hoa to, mọc đơn độc, đều, lưỡng tính, màu đỏ. Tiểu dài 6-10. Đài gồm 5 lá đài, màu lục dính vào nhau. Tràng 5, rời nhau, phiến rộng, mỏng hẹp. Bộ nhị đơn thể gồm 5 nhị dính liền vào nhau bởi chỉ nhị thành 1 ống dài mang những bao phấn, chỉ có 1 ổ phấn. 5 lá noãn dính nhau thành 1 bầu thượng 5 ô, mỗi ô chứa 2 dây noãn theo kiểu đính noãn trưng trụ. Vòi dài nằm trong ống nhị, đầu nhụy có 5 núm. Quả là 1 nang
Cây được trồng khắp nơi trong nước ta để làm cảnh và làm hàng rào. Còn mọc ở Malaixia, Philipin, Inđônêxia.
Nhân dân rất hay dùng lá và hoa tươi giã nhỏ với 1 ít muối đắp lên những mụn nhọt đang nung mủ, khô thuốc lại thay. Mụn nhọt sẽ đỡ nhức và nhanh vỡ mủ.
Vỏ rễ dâm bụt sắc với nước dùng uống để chữa xích và bạch lỵ, bạch đới khí và để rửa mụn nhọt.
Tại Trung Quốc người ta dùng vỏ rễ làm thuốc điều kinh, tẩy máu.
Ở Trung Quốc và nước ta cũng có nơi dùng cây hồng cận biếc và mộc cận (Hibicus syriacus L hoặc Hibicus chinensis DC.) với cùng 1 công dụng. Cây này là 1 cây cỡ cao 3-5m. Lá hình trái xoan, 3 thùy cắt không đều, phía trên có răng cưa dài 8cm rộng 6cm. Hoa đơn độc, màu trắng hồng, tím hoặc tía.
Tịa Malaixia người ta dùng cây này pha với nước uống như pha chè để giúp thông tiểu tiện và chữa mẩn ngứa.
Trên đây là những thông tin về cây dâm bụt dưới góc nhìn của y học cổ truyền. Mong rằng các bạn có thể gặt hái những kiến thức bổ ích cho bản thân qua bài viết này. Các bạn có thể chia sẻ bài viết này đến những người mà bạn quen biết, để nền y học cổ truyền được lưu truyền và phát triển bền vững hơn. Chúc các bạn luôn vui và hạnh phúc.
Hoàng Minh Trí

Cỏ tranh là một loại cỏ mọc hoang dại ở khắp các vùng đồi núi, là một loại cây làm ảnh hưởng đến năng suất của các loại cây trồng khác. Bên cạnh những mặt hại, thì cỏ tranh có rất nhiều ứng dung trong thực tiễn đời sống như làm thức ăn cho trâu bò, ngựa, vật liệu làm nhà ở. Trong thời kỳ chiến tranh, do bị giặc vây hãm, dân ta đã dùng cỏ tranh đốt thành tro để dùng thay muối ăn. Ngoài ra, cỏ tranh còn là một vị thuốc dùng để chữa các bệnh lý của con người. Vậy cỏ tranh có những công dụng dược lý gì? Sử dụng như thế nào? Chúng ta cùng nhau tìm hiểu qua bài viết dưới đây nhé!
Cỏ tranh hay còn gọi là cỏ mao. Thuộc họ lúa poaceae (gramineae).
Cây cỏ tranh là một loại cỏ sống dai, thân rễ khỏe chắc. Thân cao 30-90cm, lá hẹp dài 15-30cm, rộng 3-6mm, gân lá ở giữa phát triển, ráp ở mặt trên, nhẵn ở mặt dưới, mép lá sắc, cụm hoa hình chùy nhưng hình bắp dài 5-20cm màu trắng bạc, bông nhỏ phủ đầy lông nhỏ niềm, rất dài.
Theo tài liệu cổ: bạch mao căn có vị ngọt tính hàn, hoa có vị ngọt tính ôn. Vào ba kinh Tâm, Tì và Vị. Có tác dụng trừ phục nhiệt, tiêu ứ huyết, lợi tiểu tiện, dùng chữa nội nhiệt phiền khái, tiểu tiện khó khăn, đái ra máu, thổ huyết, chảy máu cam.
Rễ cỏ tranh có tác dụng thông tiểu tiện và tẩy độc cơ thể. Còn dùng chữa sốt nóng, khát nước, niệu huyết, thổ huyết.
Liều dùng 10-40g dưới dạng thuốc sắc.
Đơn thuốc có cỏ tranh
Chè lợi tiểu: râu ngô 40g, xa tiền 25g, rễ cỏ tranh 30g, hoa cúc 5g. Tất cả thái nhỏ, trộn đều. Mỗi lần cân 50g pha thành 0,75 lít nước, chia uống trong ngày vào lúc khát.
Trẻ em 6-14 tuổi, ngày cân 25g pha với 350ml, chia uống trong ngày vào lúc khát.
Như thần thang (thánh huê phương) chữa phổi nóng, ho cò cử: sinh mao căn sắc uống lúc còn nóng sau bữa ăn.
Ma căn thang, chữa đái ra máu: bạch mao căn, khương thán, thêm mật ong trắng, sắc uống .
Chúng ta chú ý không dùng rễ hoặc bất kỳ bộ phận nào của cây cỏ tranh mọc gần cây xoan, cây lim hay một số loại cây có độc khác, vì như thế cỏ tranh sẽ mang một hàm lượng độc tố nhất định gây hại đến sức khỏe người dùng.
Trên đây là một số thông tin cần thiết khi sử dụng cây cỏ tranh làm thuốc chữa bệnh. Mong rằng các bạn có thể tìm thấy những thông tin bổ ích từ bài viết này. Chúc các bạn luôn may mắn và hạnh phúc.
Hoàng Minh Trí

Trong bài viết này, tôi xin giới thiệu về cây chó đẻ răng cưa, một loại cây mọc hoang rất nhiều ở nước ta và một số nước khác trên thế giới. Xung quanh cái tên kỳ lạ của cây này, luôn có những câu chuyện truyền miệng rất hay và mang nhiều ý nghĩa nhân văn. Nhưng ở đây, tôi chỉ xin giới thiệu về cây chó đẻ dưới góc nhìn y khoa.
Cây chó đẻ răng của còn được gọi là diệp hạ châu, diệp hòe thái, lão nha châu, Campuchia gọi là prak phle. Thuộc họ thầu dầu Euphorbiaceae.
Cây chó đẻ răng cưa là 1 loại cỏ mọc hằng năm, cao chừng 30cm, thân gần như nhẵn, mọc thẳng đứng, mang cành, thường có màu đỏ. Lá mọc so le, lưỡng lệ trông như lá kép, phiến lá thuôn, dài 5-15mm, rộng 2-5mm, đầu nhọn hay hơi tù, mép nguyên nhưng hơi có răng cưa rất nhỏ, mặt dưới màu lơ xanh, không có cuống hay cuống rất ngắn. Hoa mọc ở kẽ lá, nhỏ, màu đỏ nâu, đơn tính, hoa đực, hoa cái cùng gốc, mọc ở đầu cành, hoa cái ỏ dưới. Hoa không cuống, hoặc có cuống rất ngắn. Đường kính quả có thể đạt tới 2mm, treo lủng lẳng dưới lá, do đó có tên là diệp hạ châu. Hạt 3 cạnh, hình trứng, màu nâu nhạt, có vân ngang.
Cây chó đẻ răng cưa mọc hoang ở khắp nơi trong nước ta cũng như ở khắp các vùng nhiệt đới.
Người ta dùng toàn cây hái về làm thuốc. Mùa hái quanh năm nhưng vào mùa hạ thì tốt hơn. Thường dùng tươi, có khi phơi khô.
Nhân dân rất hay dùng cây chó đẻ răng cưa làm thuốc, giã nát với muối chữa nhọt đinh râu, mụn nhọt. Còn có tác dụng chữa bệnh gan, chữa sốt, đau mắt, rắn cắn. Ngày uống 20-40g cây tươi, sao khô sắc mà uống. Dùng ngoài không có liều lượng.
Bài viết này đã khái quát phần nào về công dụng của cây chó đẻ răng cưa. Nếu các bạn thấy hay và hữu ích hãy chia sẻ đến bạn bè, người thân để mọi người có thêm kiến thức. Chúc các bạn luôn thành công.
Hoàng Minh Trí

Trong bài viết này, tôi xin giới thiệu đến các bạn cây lựu và công dụng chữa sán của loại cây này. Mời các bạn cùng tìm hiểu.
Cây lựu còn có tên gọi là bạch lựu, tháp lựu, lựu chùa tháp. Thuộc họ lựu punicae.
Ta dùng vỏ thân , vỏ cành, vỏ rễ phơi hay sấy khô (cortex granati) có khi dùng vỏ quả lựu phơi hay sấy khô (pericarpium granati). Vỏ, thân và rễ lựu có độc, dùng phải cẩn thận.
Cây lựu là cây thuộc loại thân mộc, cao chừng 3-4m, cây nhỏ, có khi có gai. Lá dài, nhỏ, mềm mỏng, mọc đơn, mép nguyên có khi mọc thành cụm nhưng thường mọc sole hoặc hơi mọc đối, cuống ngắn. Mùa hạ nở hoa màu đỏ tươi hoặc màu trắng (bạch lựu), mọc riêng lẻ hoặc từng xim có độ 3 hoa. Quả to bằng ngón tay. Đầu quả còn 4-5 lá đài tồn tại. Vỏ dày, ngoài da màu lục, khi chín có màu vàng đỏ lốm đốm. Trong quả có tám ngăn xếp thành hai tầng, tầng trên có ba ngăn, tầng dưới có ba ngăn. Các loại ngăn phân cách bởi các màng mỏng. Hạt rất nhiều, hình 5 cạnh, sắc hồng trắng.
Được trồng ở khắp nơi để làm cảnh và lấy quả. Trồng bằng cách dâm cành. Tỷ lệ ancalit thay đổi tùy theo cách bón phân.
Nếu bón bằng canxi supephotphat, tỷ lệ ancaloit sẽ là 5,5% ở rễ.
Nếu bón bằng phân amon sunfat, tỷ lệ ancaloit là 4,2 % ở cành và 6,3% ở rễ.
Vậy thì tỷ lệ ancaloit trong rễ lúc nào cũng cao hơn. Thường người ta quy định tỷ lệ ancaloit toàn phần là 2,5 %.
Bóc vỏ về phơi khô để dành. Dùng càng sớm càng tốt. Có người nói vỏ để lâu quá một năm không còn tác dụng. Nhưng còn đối với một số quan điểm khác cho rằng để giành trên 10 năm vẫn còn tác dụng, không phải chế biến gì khác.

Làm thuốc chữa sán (phụ nữ có thai và trẻ em không dùng được).
Nên dùng vỏ rễ lựu vì trong vỏ, chất peletierin, isopeletierin được kết hợp tự nhiên với tanin thành một chất không tan, tác dụng nhiều với sán ở trong ruột, ít làm mệt cho cơ thể con người khi dùng. Tuy nhiên uống cả vỏ hơi khó uống.
Nên chọn vỏ mới đào, vì vỏ tươi hiệu lực mạnh nhiều hơn do nhiều ancaloit. Khi dùng rễ khô, cần ngâm nước vài lần trước khi pha chế thì vẫn có hiệu lực chữa sán (soubeyran).j,e. De vrij đã dùng vỏ lựu bảo quản dược 13 năm để chế cao mà vẫn có hiệu lực như vỏ tươi.
Ta có thể dùng peletierin chế từ vỏ lựu. Liều dùng peletierin sunfat thường là 0,30g phối hợp với 0,40g tanin. Một số tác giả cho rằng tác dụng của peletierin có tác dụng thường kèm tới 50-60% pseudo-peletierin không có tác dụng trong trường hợp này liều dùng phải tăng lên từ 0,30-0,50 trong 24 giờ. Nhưng dùng phải rất thận trọng.
Ngoài công dụng chữa sán, vỏ rễ và vỏ thân còn dùng làm thuốc ngậm chữa đau răng, chữa đi ngoài, đi lỵ. Nhưng để chữa lỵ đi ngoài, thường dùng vỏ quả. Về công dụng của vỏ quả sẽ được giới thiệu ở một bài khác.
Ngoài ra còn dùng để chế thuộc da, làm mực.
Các đơn thuốc có vỏ lựu.
1. thuốc chữa sán theo dược thư của Pháp
Vỏ lựu khô tán vừa phải 60g
Nước cất 750g
Cần ngâm bột trong 6 giờ. Sau đó sắc còn 500g rồi gạn và lọc.
Sáng sớm, uống thuốc này, chia làm hai lần hay ba lần uống, cứ cách nửa giờ uống một lần, sau khi uống một liều cuối cùng sau hai giờ thì uống một liều thuốc tẩy. Khi uống thuốc cần nằm nghỉ, nhắm mắt vào cho đỡ mệt.
2. đơn thuốc chữa sán có thuốc tẩy
Vỏ lựu 40g
Đại hoàng 4g
Hạt cau 4g
Nước 750ml sắc còn 300ml.
Tối hôm trước nhịn đói. Sáng sớm hôm sau uống thuốc này, chia làm 2-3 lần uống. Trong khi uống cần nằm nghỉ. Đợi khi nào thật buồn đi ngoài hãy đi, khi đi ngoài thì mông nhúng thẳng vào một chậu nước ấm để sán ra hết.
Trên đây là những thông tin về công dụng chữa bệnh của cây lựu. Mong rằng qua bài viết này, các bạn có thể nhận được nhiều thông tin hữu ích về y khoa. Chúc các bạn luôn may mắn và thành công.
Hoàng Minh Trí

Cây sung được dân ta trồng làm cảnh. Hiện nay được nhiều người chơi cây cảnh ưa chuộng. Theo quan niệm của phong thủy học, cây sung được cho là một trong bộ cây tam đa, biểu tượng cho Phước, cùng với cây lộc vừng biểu tượng của Lộc và biểu tượng của Thọ là cây vạn tuế. Vì thế, cây sung càng có giá trị hơn trong mắt của một bộ phận lớn người dân. Trong y học cổ truyền, sung cũng là một vị thuốc quý, được nhiều thầy thuốc chọn sử dụng trong điều trị bệnh. Chúng ta cùng nhau đi tìm hiểu về công dụng chữa bệnh của cây sung qua bài viết này các bạn nhé!
Cây sung ở đất nước Campuchia còn gọi là lova. Thuộc họ dâu tằm Moraceae.
Sung là 1 cây to, không có rễ phụ. Lá hình mũi giáo, đầu lá nhọn, phía cuống hơi tròn hơn. Khi lá còn non, cả 2 mặt đều phủ lông. Khi già, lá trông cứng, phiến lá nguyên hoặc hơi có răng cưa thưa, dài 8-20cm, rộng 4-8cm. Lá sung thường bị sâu psyllidae ký sinh, gây ra những mụn nhỏ, người ta thường gọi là vú sung. Quả sung thuộc loại quả giả, do đế hoa tự tạo thành. Quả giả mọc từng nhóm trên thân cây và trên những cành to không mang lá, khi chín có màu đỏ nâu, hình quả lê. Dài 3cm, rộng 3-3,5cm, mặt quả phủ lông mịn, cuống rất ngắn.
Cây sung mọc hoang và được trồng khắp nơi ở Việt Nam. Muốn lấy nhựa sung, người ta băm thân cây, hứng lấy nhựa. Theo quan niệm của người xưa, thì nên lấy nhựa sung về hướng mặt trời mọc thì tốt hơn.
Đây còn là 1 vị thuốc dùng trong phạm vi dân gian. Lá sung non dùng để ăn, thường để gói nem. Quả sung cũng dùng để ăn sống hay làm dưa muối.
Nhựa sung được nhân dân coi là 1 vị thuốc rất quý để chữa bệnh nhức đầu và 1 số bệnh ngoài da (lở chốc, nhọt, sưng đau, tụ máu).
Chữa mụn nhọt bắp chuối, sưng vú: Rửa sạch mụn nhọt, lau khô nước. Nhựa sung hứng vào độ 1 chén hay hơn, bôi trực tiếp vào chỗ đau , sưng đỏ đến đâu bôi đến đó, bôi nhiều lần 1 lúc. Để tránh bôi nhiều, có thể trộn nhựa sung với lá non, giã nát rồi đắp lên chỗ đau. Nếu mụn chưa có mủ thì đắp kín, nếu đã vỡ mủ rồi, muốn lấy ngòi ra thì giã thêm 1 củ hành với nhựa và lá sung rồi đắp như trên, để hở miệng. Nếu sưng vú, đắp hở đầu vú.
Khi ngã bị xây xát, đắp thuốc phải chừa chỗ xây xát, mà chỉ đắp nơi sưng đỏ hoặc bầm tím. Thường chỉ 2-3 ngày thấy kết quả.
Chữa nhức đầu: Nhựa sung phết lên giấy bản, dán vào 2 bên thái dương. Có trường hợp, người ta dùng trong chữa tê liệt.
Có khi dùng phối hợp bôi ngoài với ăn lá non hoặc uống nhựa sung với liều 5ml hòa vào nước lã đun sôi để nguội, trước khi đi ngủ.
Chữa hen: Nhựa sung hòa với mật ong uống trước khi đi ngủ.
Trên đây là những công dụng chữa bệnh của cây sung trong y học, đã được nhiều sách thuốc có uy tín tập hợp và ghi lại. Hy vọng rằng, các bạn nhận được nhiều thông tin giá trị từ bài viết này. Chúc các bạn luôn vui và hạnh phúc.
Hoàng Minh trí