Chuyện xảy ra vào triều vua Lý Thánh Tông, nhà nước phong kiến Việt Nam. Trong một lần vi hành, Vua Lý Thánh Tông tình cờ nghe được giọng hát trong trẻo rất hay. Lần theo tiếng hát, nhà vua bắt gặp một thôn nữ đang cắt cỏ. Trở về triều, vua cho vời cô gái vào cung và đặt làm nguyên phi Ỷ Lan. Như vậy, vua đưa một thôn nữ lên hàng nguyên phi không chỉ vì tình yêu, mà còn vì phục vụ cho cá nhân vua.
Trong khi đó, các tu sĩ cưu mang, chăm sóc, giáo dục những người yếu thế là một hành động vô vị lợi, hoàn toàn vì tình thương mà họ dành cho những mảnh đời cơ nhỡ. Cách riêng, trong bài viết này, xin nói đến các nữ tu Dòng Mến Thánh Giá Thủ Đức, đã đón nhận, dưỡng dục và hỗ trợ những người khiếm thị hơn 25 năm qua.
Có một thời mà sự gặp gỡ, bắt tay nhau cũng trở thành xa xỉ. Đó là thời nay, ngay lúc này… Dịch bệnh Covid-19 đã khiến học sinh không được đến trường. Học sinh khiếm thị cũng không ngoại lệ. Các em phải học trực tuyến. Với mục đích chia sẻ về những thuận lợi và khó khăn của phụ huynh khi đồng hành cùng các em tại nhà, các Dì đã tổ chức buổi họp mặt trực tuyến từ 19h đến 20h ngày 11/12/2021.
Sau khi khai mạc cuộc họp, Dì Trưởng ban Xã hội giới thiệu thành phần tham dự gồm các Dì tại trung tâm khiếm thị Nhật Hồng và các mái ấm Thiên Hòa, Long Thành, Núi Cúi, Đà Lạt, Suối Mơ, Vị Thủy, Thị Nghè, Bừng Sáng, Thiên Ân. Ngoài ra, buổi họp mặt còn có sự tham dự của các thầy cô, đông đảo phụ huynh và các em học sinh hòa nhập.
Một học sinh cho biết em đã rất cảm động và biết ơn khi em nhận được bộ sách giáo khoa chữ nổi và dụng cụ học tập mà các Dì gửi về tận nhà. Tiếp đó, mẹ của em cũng bày tỏ niềm vui của gia đình khi các Dì về tận Đồng Tháp để thăm và động viên.
Phụ huynh khác cho biết: “Con là mẹ của Lộc. Lộc đang học đàn tại mái ấm Thiên Ân. Gia đình con thật bất ngờ và xúc động khi nhận được quà từ các Dì. Vì theo suy nghĩ cá nhân con, Lộc là học sinh ngoại trú thì sẽ không được quan tâm như các bạn nội trú… Một lần nữa, con cảm ơn các Dì và cầu mong cho các em sớm được đi học trở lại”. Một người cha có con gái đang học lớp 8 bày tỏ sự lo lắng: “Bé Hạnh chưa được tiêm vắc-xin. Hiện tại, nhiều gia đình trong xóm là F0. Không biết sau này, khi trường học mở cửa trở lại, bé có thể về lại Sài Gòn để đi học hay không!?”.
… Xuyên suốt buổi họp mặt là sự cảm động của phụ huynh, là lòng biết ơn của các em. Bên cạnh đó, rất nhiều ưu tư cho ngày trở lại trường của các em. Mọi người đều biết đây là nhu cầu chính đáng. Tuy chưa biết khi nào các em được trở lại trường, nhưng các Dì, thầy cô và phụ huynh đã làm hết những gì trong khả năng để các em được đi học một cách an toàn. Điều đó chứng tỏ các em là những người được yêu thương và quan tâm hết mực.
Việc các Dì quan tâm các em qua những hành động nhỏ, có vẻ như là những việc vụn vặt. Thế nhưng, những mảnh vụn ấy đã lan rộng đến các thầy cô và phụ huynh… Để giờ đây, mọi người cùng đồng hành với các em. Điều này dễ làm chúng ta liên tưởng đến hình ảnh của những ngọn lửa nhỏ cứ âm thầm cháy; đến một lúc nào đó, chúng nối kết lại và trở thành một ngọn lửa bùng lên thật lớn.
Chợt nhớ đến trong Kinh Thánh, Chúa Giêsu đã nói: “Thầy đã đến, ném lửa vào mặt đất, và Thầy những ước mong phải chi lửa ấy đã bùng lên”. Xin góp thêm những ngọn lửa yêu thương để xua tan băng giá của lòng người…
(Diễm Hạnh)

Trong những phút trước giờ bắt đầu chương trình “họp mặt” diễn ra lúc 15h ngày 03/12/2021, không khí “hội trường” đã nhộn nhịp. Tiếng cười đùa khúc khích. Tiếng chào hỏi râm ran… Đã mấy tháng không được gặp nhau, các em nhớ trường, nhớ mái ấm, nhớ các Dì, thầy cô, bạn bè.
Đúng 15h, Dì Vân Nga, Trưởng ban Xã hội của Hội dòng, giới thiệu thành phần tham dự. Buổi “họp mặt” có sự hiện diện của quý dì phụ trách, quý dì cùng các thầy cô, phụ huynh và các em ở các Cơ sở khiếm thị… Dì đã nói với các em: “Dì đề nghị các con tắt micro để chúng ta cầu nguyện khai mạc chương trình. Các con sẽ bật micro khi được mời phát biểu nhé. Các con có biết làm thế nào để người khiếm thị có thể tắt micro không?”. Các em nhanh nhảu: “Thưa Dì, nhấn Ctrl + D ạ!”. Có vẻ như không có khác biệt giữa các em, những học sinh khiếm thị, và học sinh bình thường. Sau phần cầu nguyện, thầy Minh lần lượt đặt câu hỏi cho các em:
– Thầy Minh: Các con có biết lý do của buổi họp mặt hôm nay không?
– Một học sinh “giơ tay phát biểu”: Dạ thưa Thầy, hôm nay họp mặt nhân kỷ niệm ngày Quốc tế người khuyết tật.
– Thầy Minh: Liên hiệp quốc đã ấn định ngày Quốc tế người khuyết tật vào ngày 03/12/1992. Vậy đố các con, năm nay, ngày Quốc tế người khuyết tật được bao nhiêu tuổi rồi?
– Học sinh: Thưa Thầy, 29 tuổi ạ.
– Thầy Minh: Theo báo cáo của Tổ chức y tế thế giới, hiện tỷ lệ người khuyết tật trên thế giới là hơn 10%. Vậy nếu dân số thế giới hiện nay là 10 tỷ người, thì có khoảng bao nhiêu người khuyết tật?
– Học sinh: Thưa Thầy, hơn 1 tỷ người ạ.
– Thầy Minh: Nãy giờ chúng ta đã nói nhiều về người khuyết tật. Thế ai có thể định nghĩa về người khuyết tật nào?
– Học sinh: Dạ thưa Thầy, người khuyết tật là người có khiếm khuyết một chức năng nào đó của cơ thể, so với người bình thường.
– Thầy Minh: Vậy người khuyết tật được hưởng những gì?
– Học sinh: Dạ, người khuyết tật được hưởng mọi quyền lợi như người bình thường. Được tôn trọng,được chăm sóc, được nuôi dưỡng, được đi học,…
– Thầy Minh: Các con có biết quyền lợi gắn liền với điều gì không?
– Học sinh: Dạ, quyền lợi phải đi đôi với nghĩa vụ ạ.
– Thầy Minh: Vậy, người khuyết tật phải có những nghĩa vụ gì?
– Thưa Thầy, người khuyết tật có nghĩa vụ tuân thủ pháp luật, học tập tốt, phấn đấu vươn lên, làm việc, tham gia vào sự phát triển của cộng đồng và xã hội – Một học sinh phát biểu sau một lúc suy nghĩ.
– Thầy Minh: Ai có thể kể ra những tấm gương phấn đấu vươn lên của người khuyết tật?
Đến đây thì bầu khí buổi họp mặt đạt độ “nóng” đỉnh điểm. Những màn “hỏi xoáy đáp xoay” giữa thầy và trò đã lật mở những thành tựu lớn lao mà người khuyết tật đã đóng góp cho xã hội. Các em sẽ học được những điều hữu ích từ gương các ông Louis Braille, nhà văn Helen Keller, cụ Nguyễn Đình Chiểu, thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký,…Sau đó, thầy Minh phát biểu kết thúc buổi chia sẻ: “Dì Trâm đã ghi nhận những người phát biểu. Và phần thưởng sẽ là những chiếc thẻ cào bé bé xinh xinh chuyển vào điện thoại của các con nhé”. Tiếng vỗ tay giòn giã khắp “hội trường”…
Những gì diễn ra trên đây là khung cảnh của một buổi “họp mặt” do các nữ tu Dòng Mến Thánh Giá Thủ Đức tổ chức, với 223 tham dự viên. Dĩ nhiên, vì tình hình dịch bệnh do vi-rút Corona, buổi “họp mặt” được diễn ra trên không gian mạng. Có một điểm đặc biệt về buổi “họp mặt” này: chính người khuyết tật, thầy và trò, nói về người khuyết tật. Điều đặc biệt thật thú vị, phải không ạ!? Vâng, chúng tôi là người khiếm thị.
Để tạo nên cơ hội bình đẳng cho học sinh khiếm thị và học sinh bình thường, các Dì và thầy cô đã chăm sóc, dạy dỗ các em bằng tình yêu thương. Yêu thương sẽ được đáp trả bằng yêu thương. Yêu thương là khả năng mà bất kỳ ai cũng có thể có được, nó không phụ thuộc vào tình trạng thể chất của họ. Và… trên hết, yêu thương không bao giờ là đủ. Vì thế, các em đã được nhận tình thương, sẽ lan tỏa tình thương ấy trong đời sống hằng ngày.
Tôi xin kết thúc bài viết này bằng câu chủ đề trong sứ điệp của Đức Thánh Cha nhân ngày Quốc tế người khuyết tật mà mọi người đã được nghe sau khi cầu nguyện khai mạc: “Anh em là bạn hữu của Thầy”. Chúng tôi, những người khuyết tật, được làm bạn với Chúa Giêsu, nghĩa là chúng tôi được yêu thương và có trách nhiệm lan tỏa tình thương ấy.
Thật vậy, nếu ta có một trái tim không biết yêu thương trong một cơ thể lành lặn thì ta là những người khuyết tật tâm hồn. Và… đó mới là điều đáng sợ!
(Diễm Hạnh)

Chuông báo thức reo lên liên hồi như thúc dục, tôi uể oải với tay tắt đồng hồ báo thức, rồi lại kéo chăn lên cao quá ngực, đầu dụi dụi vài cái vào gối rồi lại nhắm mắt định sẽ ngủ tiếp. Chợt tôi mở to mắt nhìn lên trần nhà, rồi tự nhủ thầm: “Ấy chết, sáng nay có bài kiểm tra tiết đầu”. Tôi bật người ngồi dậy, mặt mày bơ phờ vì tối qua thức khuya để ôn bài cho buổi kiểm tra sáng nay. Bỗng tôi khẽ rùng mình vì cảm thấy lạnh và như một phản xạ tự nhiên, tôi kéo vội lấy tấm chăn còn chưa kịp gấp để quấn quanh người. Những cơn gió lạnh buốt đang thi nhau luồn qua khe cửa sổ đầu giường, chúng như thể bám lấy tôi vậy. Tôi khẽ lắc lắc cái đầu cho tỉnh ngủ, rồi đưa tay lên che miệng để giấu đi cái ngáp dài mệt mỏi, miệng càm ràm: “Quái lạ, thời tiết gì mà hay thế không biết, đã sang đầu tháng ba rồi mà trời vẫn rét như thể mùa đông vậy”. Vừa đúng lúc thằng bạn cùng phòng thức giấc, nó nheo nheo mắt, rồi đáp lời tôi bằng cái giọng còn ngái ngủ: “có gì lạ đâu anh, tại anh ở miền Nam nên không biết đấy thôi, ở miền Bắc đầu tháng ba rét là bình thường, rét Nàng Bân mà anh”.
Tôi nghe nói tới rét Nàng Bân thì thấy lạ, liền hỏi lại: “Rét mà cũng có tên cơ à, lại còn có cái tên khá nữ tính nữa chứ. Sao không gọi với cái tên nào đó cho khác, mà phải là Nàng Bân?”
Thằng bạn tôi kéo chăn quấn quanh người, đưa tay dụi mắt, rồi đáp lời tôi bằng cái giọng trầm trầm có phần hơi nhấn nhá: “Em không rõ cái tên ấy có từ bao giờ, chỉ biết khi em có trí khôn thì cha ông đã gọi cái rét đầu tháng ba là rét Nàng Bân rồi. Hồi nhỏ, nhớ có lần em lẽo đẽo theo bà nội, cứ thắc mắc mãi với bà về rét Nàng Bân”.
Tôi nghe đến đây thì mắt sáng rỡ, cái trí tò mò trỗi dậy quên cả cái buồn ngủ cùng cái rét mướt, vội rướn người về phía thằng bạn thân, rồi hỏi dồn: “ Thế nội của mày nói sao?”.
Nó thấy tôi hăm hở muốn nghe, ra chừng cũng đắc chí. Nó khẽ nghiêng người qua lại, mắt nhìn xa xăm như thể hồi tưởng lại một ký ức xưa cũ nào đó. Tôi chăm chú nhìn nó như chờ đợi. Nó tiếp với giọng trầm trầm mang nặng cái điệu của đám con trai Bắc Bộ. “Nội em kể câu chuyện của một thời xa xưa, không có mốc thời gian cụ thể, chỉ biết nó đã xảy ra từ thời xưa lắm và được truyền miệng từ thế hệ này sang thế hệ khác, về sự tích rét Nàng Bân”.
Tôi hớn hở, lời nói như thúc dục: “Vậy mày thuật lại cho anh nghe coi”. Nó khẽ quay sang nhìn tôi, rồi tiếp câu chuyện với giọng chậm rãi đều đều, không để ý tới cái dáng điệu hau háu mong chờ của tôi.
Ngày xưa, ở một làng quê nghèo, có gia đình nông dân nọ sinh được cô con gái nết na, thùy mỵ. Cô được cha mẹ đặt cho cái tên là Bân. Cô chẳng mặn mà nhan sắc như những cô gái trong các câu chuyện cổ tích ta thường nghe. Cô chỉ là môt người nông dân chân chất, bình dị như bao người nông dân khác. Cũng chân lấm tay bùn, cũng con cá, mớ rau. Ngày ngày, bên đàn gà, đàn lợn, cũng lom khom bên chái bếp sau nhà với làn khói lam lan tỏa.
Nhưng cái khác ở cô là một đức tính tỉ mỉ, chu đáo đến khó tả. Cô làm việc gì cũng rất đổi thong thả, không hối hả vội vàng, không phải vì cô chậm chạp. Mà vì cô thích chăm chút cho công việc mình làm, cô làm một cách say sưa, như thể cô đang tận hưởng công việc vậy. Lúc nào cô cũng muốn đạt được kết quả tốt đẹp nhất.
Thế rồi, thời gian cứ như con nước vô tình lặng lẽ trôi qua. Cô cũng đến tuổi mà ông bà mình hay nói là thành gia lập thất. Như bao cô gái khác trong làng, cô cũng được cha mẹ cậy người mai mối, tìm một nơi môn đăng hộ đối, để tấm thân cô nương nhờ những ngày tháng còn lại của cuộc đời. Và cứ thế, cô được gả vào một gia đình nông dân ở làng bên. Họ đón cô về với mớ cau, khay trầu, trong cái ấm áp của cảnh đời nghèo khó.
Ở nhà chồng, cô vẫn giữ thói quen làm việc như ngày nào. Cũng cần mẫn, say sưa với công việc. Gia đình nhà chồng thấy thế cũng không lấy làm khó chịu, vẫn một mực yêu thương cô. Thời gian trôi qua, thấm thoát đông đã trở lại. Cô thương chồng ngày ngày lam lũ, lại phải chịu thêm cảnh trời rét mướt. Rồi cô nảy ra ý định đan cho chồng một tấm áo len.
Không chần chừ gì nữa, cô bắt tay ngay vào công việc. Cứ thế, cô bắt đầu chọn từng sợi len, móc từng mối chỉ, cẩn thận đan từng chút, từng chút một. Cô cứ say mê đan áo cho chồng, quên cả thời gian, cũng chẳng kể ngày đêm. Chiếc áo theo thời gian cứ từng chút một thành hình. Dân gian mình vẫn truyền nhau câu ca rằng:
“Nàng Bân đan áo cho chồng
Suốt ba tháng ròng mới được cổ tay”
Cứ thế, đông qua xuân đến. Mãi đến khi nắng ấm đã trải khắp đất trời, thì cô mới hoàn tất những mối len cuối cùng. Than ôi! Chiếc áo mới đẹp làm sao. Nó vẹn toàn tới mức khó có thể chê vào đâu được. Cũng dễ hiểu thôi, cô đã chăm chút như vậy cơ mà. Từng sợi len, từng đường kim, mũi chỉ đều được cô nâng niu, tỉ mỉ và đặt cả tâm huyết của mình vào đó.
Cô sung sướng khôn tả, định bụng khi chồng đi làm về sẽ trao cho chồng chiếc áo, như một món quà tâm đắc. Cô ôm chiếc áo trước ngực, tưởng tượng đến dáng vẻ hạnh phúc của chồng khi có chiếc áo mới và mơ màng đến hình ảnh của chàng khi mặc nó.
Chợt nét mặt cô trầm hẳn xuống, có lẽ cô đã kịp nhận ra rằng, trời đã ấm lại từ lâu. Chồng cô vốn chẳng thể mặc chiếc áo cô đã cất công đan suốt mấy tháng ròng. Cô ngồi sụp xuống, khóc nấc lên, tiếng khóc thảm thiết như xé lòng. Tiếng than khóc của cô vang vọng khắp nơi khiến người người thương cảm. Rồi tiếng kêu khóc ấy thấu đến trời xanh. Thượng đế bèn triệu tập chư vị thần tiên lại và tìm hiểu sự tình. Khi đã rõ đầu đuôi câu chuyện, Thượng đế bèn cho đòi thần cai quản thời tiết chốn nhân gian đến và phán: “ Trẫm lệnh cho Khanh làm cho nhân gian rét lại một lần nữa, để người chồng của cô gái kia có cơ hội mặc chiếc áo cô ấy đã vất vả đan”. Thần cai quản thời tiết kính cẩn tâu rằng: “Khởi bẩm Ngọc Hoàng, chỉ vì một chiếc áo len mà phải làm khuấy động nhân gian, làm mùa vụ đảo lộn, khiến sinh linh phải chịu cảnh rét mướt, như thế liệu có đáng không ạ. Áo đan rồi, năm nay không mặc thì để sang mùa đông năm sau, có mất đi đâu mà vội ạ. Thần cúi xin Bệ hạ minh xét”.
Thượng đế gật gật đầu, tay khẽ vuốt bộ râu đen dài, rồi ôn tồn đáp: “Khanh nói không phải không có lý, nhưng Ta có lẽ của ta. Chúng ái Khanh hãy nhìn xuống nhân gian mà xem. Con người bây giờ giả dối trăm bề. Họ làm việc qua loa, đại khái, luôn nghĩ mọi cách để hoàn thành công việc một cách nhanh chóng. Họ không ý thức được giá trị của lao động. Họ xem lao động như một thứ nghĩa vụ phải hoàn thành trong đời. Hôm nay, Ta muốn cho đất trời rét lại một lần nữa để nhắc nhở chúng sinh nhớ lại giá trị cao cả của lao động. Để họ biết lấy đức tính cao quý của người con gái tên Bân kia làm thước đo cho muôn dân trong lao động”. Thần cai quản thời tiết bấy giờ mới vỡ lẽ, cúi đầu phục mệnh.
Theo thông lệ, hàng năm cứ vào đầu tháng ba âm lịch, đất trời lại đón vài ngày rét buốt, như để nhắc nhở con người ý thức giá trị thực sự của lao động. Chẳng nên vì lợi ích vật chất mà quên đi giá trị cao cả ấy.
Thằng bạn tôi kết thúc câu chuyện, rồi rón rén làm vệ sinh cá nhân, để chuẩn bị lên giảng đường. Tôi vẫn ngồi bó gối trên giường, cằm đặt lên hai đầu gối, mắt nhìn xa xăm vô định. Tôi nghĩ thầm: “Không ngờ, sau một cái rét tháng ba lại có cả một câu chuyện dài, hàm chứa tính nhân văn sâu sắc đến vậy.”
Tôi chậm chạp gấp lại chăn màn, rồi lặng lẽ làm vệ sinh cá nhân, lòng ngổn ngang trăm mối về câu chuyện vừa được nghe. Tôi thay quần áo, không quên khoác lên mình một chiếc áo đông dày cộm. Bên ngoài, gió vẫn thổi từng cơn buốt giá. Tôi đưa tay chỉnh lại balô như một thói quen thường nhật, rồi bước đi trong gió rét. Tôi nhanh chóng hòa mình vào cái không khí nhộn nhịp của phố phường Hà Nội vào buổi sáng. Dường như chẳng mấy ai quan tâm đến cái rét tháng ba này. Họ hối hả, tất bật với công việc của mình. Những người bán hàng rong bên vỉa hè đang thoăn thoắt đôi tay, miệng không ngớt những lời mời chào khách ngọt lịm. Những cô cậu sinh viên bước vội với những món ăn sáng trên tay, vừa đi vừa nhìn đồng hồ. Tiếng mời chào quen thuộc của những chú xe ôm đang đậu ở ngã tư đường, dù biết chắc chắn tôi sẽ chẳng bao giờ đi. Tiếng còi xe xin đường inh ỏi. Những chiếc xe máy chen lấn nhau từng chút một trên con đường chật hẹp, có khi leo lên cả vỉa hè mà đi. Tôi tự hỏi, chẳng biết câu chuyện rét Nàng Bân có còn đọng lại chút gì trong tâm thức của những người dân xứ Hà thành hay không, mà sao thấy ai cũng trong trạng thái vội vã như vậy.
Tôi cứ miên man trong dòng suy nghĩ, cho đến khi tới cổng trường lúc nào không hay. Tôi vào giảng đường, cũng với chỗ ngồi quen thuộc. Tiếng giảng bài đều đều của thầy giáo vang lên, tiếng những trang giấy được lật có phần hơi vội vã của những đứa bạn cùng lớp. Tất cả như cuốn tôi vào một ngày học tập mới, một ngày như bao ngày trước đó đã từng đi qua đời tôi.
(Minh Trí)