Đôi chân nhỏ nhỏ, đôi tay bé xíu, khuôn mặt tròn trĩnh dễ thương vô cùng. Đó là những điều tôi nhìn thấy ở các em khiếm thị tại một trường chuyên biệt khi tham gia kiến tập sư phạm. Nhiều em có đôi mắt long lanh lắm, nhưng trong ánh mắt ấy chỉ toàn là bóng tối. Tôi và 2 người bạn nữa vào lớp 3C, ở đây có 5 em học sinh và cô giáo. Cô giáo dáng người nhỏ nhắn và nhiệt tình lắm, cô giới thiệu từng bạn học sinh với chúng tôi và giới thiệu chúng tôi với các em. Rồi các em đồng thanh “chúng em chào 3 cô ạ”. Khoảnh khắc đó tôi bất chợt có cảm xúc lạ thường. Tôi lúc đó đang là sinh viên sư phạm năm thứ 2, mỗi lần đi thực tế gặp học sinh, chúng đều gọi tôi bằng chị. Nay các em nhỏ này dõng dạc gọi “cô”. Dù là tiếng “cô” ấy sẽ theo tôi sau này, nhưng tôi vẫn cảm thấy bỡ ngỡ. Sau khi chào hỏi xong cũng đến giờ lên lớp của tụi nhỏ. Chúng tôi tham dự tiết học môn mỹ thuật cùng với lớp. Lớp 3C có đến 4 em khiếm thị hoàn toàn và một em nhìn kém. Tôi thắc mắc hỏi cô “các em không nhìn thấy thì làm sao vẽ được”. Cô mỉm cười hiền hậu đáp “các em tham gia đi rồi sẽ biết”.
Dụng cụ của tiết học được cô chuẩn bị từ trước, bao gồm giấy màu, keo dán, sticker nhiều hình dạng khác nhau, màu nước, ruy băng,… lớp học mỹ thuật hôm nay học sinh vẽ tranh bầu trời đêm. Vẽ tranh bằng màu nước, bằng xé dán giấy màu và sticker, vẽ tranh theo trí tưởng tượng của trẻ.
Ở trường cũng đang tổ chức cuộc thi vẽ tranh và các bức tranh sẽ được trưng bày trong phòng hội đồng. Cô giáo cũng mang cho chúng tôi xem những bức tranh đạt giải từ những năm trước. những bức tranh vẽ nhà, vẽ xe, vẽ cây cối,… cũng chỉ bằng màu nước, giấy màu, keo dán, sticker,… Khi bạn vẽ một bức tranh, bạn sẽ dựa theo hình mẫu mà bạn nhìn thấy bên ngoài, từ đó phác họa lại bằng giấy viết. Hình mẫu thật của một sự vật hiện tượng chỉ mang một dáng vẻ duy nhất mà ai cũng nhìn thấy. Cho nên khi bạn vẽ tranh, dù bạn có sáng tạo thế nào, có thêm màu sắc đường nét thế nào, bức tranh ấy vẫn dựa trên cấu trúc, hình thái của vật thật phản ánh vào mắt bạn. Nhưng hãy tưởng tượng đối với các em khiếm thị, đặc biệt là khiếm thị hoàn toàn từ nhỏ. Khi chưa từng nhìn thấy biểu tượng của sự vật hiện tượng xung quanh thì các em sẽ vẽ tranh như thế nào đây.
Phải, đáp án chính là các em vẽ theo trí tưởng tượng của mình. Có bức tranh ngôi nhà mái hình tròn, vẽ cột nhà rất ngộ nghĩnh. Và bạn biết không chính vì vẽ theo tưởng tượng nên những bức tranh của các em đều mang nét riêng không trùng khớp với ai. Các em vẽ đẹp lắm, đầy màu sắc và độc đáo, giàu tính sáng tạo. So với những bức tranh trước giờ tôi ngắm nhìn, thì những bức tranh của các em hoàn toàn lạ mắt và thú vị. Mỹ thuật là nơi các em tìm đến để thỏa sức sáng tạo, thỏa sức bay bổng, thỏa sức tưởng tượng. Những em học trò nhỏ của tôi đang vẽ tranh bầu trời sao. Có mấy bạn dán sticker hình tròn, hình vuông làm ông sao. Có em còn nói với tôi rằng “Có phải ngôi sao sẽ nằm trong lòng ông Trăng to bự không”. Nhìn em đính các ngôi sao lên thân mặt Trăng hoặc xếp hình tròn xung quanh Trăng, bầu trời đêm bao trùm màu xanh lá vì em thích màu ấy, … Các em vẽ không theo quy tắc, quy củ nào cả. Vẽ xong các bức tranh được các em mang về khỏe với ba mẹ, rồi mang lại lớp để dự thi. Những bức tranh ấy thật sinh động, thật hồn nhiên và trong trẻo.
Tôi chưa từng nghĩ đến việc một người khiếm thị có thể vẽ tranh cho đến khi tham gia lớp học cùng bọn trẻ. Cô giáo tặng cho nhóm sinh viên chúng tôi mỗi đứa một bức tranh mà các em học sinh từ các năm trước của cô tặng cô về làm kỷ niệm. Và tôi vẫn còn giữ nó đến bây giờ. Đó là một bức tranh ông Mặt Trời đầy màu sắc, được xếp dán là một hình tròn từ bốn cánh quạt giấy gấp đều đặn, với bốn màu xanh dương, vàng, đỏ và xanh lá. Bầu trời được tô màu hồng nhạt vì đó là màu bạn học sinh thích nhất, những đám mây có nhiều hình thù và màu sắc. Tạo thành một bức tranh bầu trời rực rỡ. Nhìn những bức tranh của các em, tôi nhận ra mình đã bị rập khuôn bởi những hình ảnh mình đã nhìn thấy cả bên ngoài lẫn tranh vẽ, tôi chưa bao giờ hình dung Mặt Trời sẽ có hình dáng như thế. Đôi khi trong một tình huống hay một vấn đề nào đó, chúng ta phải nghĩ theo nhiều chiều hướng khác nhau để tìm ra cách giải quyết tốt nhất, đừng chỉ rập khuôn bởi khuôn khổ mà xã hội đã đặt ra từ trước. Những bức tranh ấy dạy cho tôi rằng, không có gì là không thể và cởi mở hơn trong ý thức và tư duy, để tìm ra màu sắc riêng của bản thân. Đôi khi cách nhìn nhận, suy nghĩ của người khác về mình đã vô tình làm chúng ta quên đi suy nghĩ, sở thích và ý kiến của riêng chúng ta. Định kiến xã hội sẽ làm tư duy của mọi người đi về một phía theo số đông. Từ đó kìm hãm tư duy cá nhân phát triển. Hơn nữa, sự lạc quan tích cực của tụi nhỏ cũng tạo cho tôi một nguồn động lực lớn biết bao, sự trong trẻo ấy như đập tan cái mệt mỏi, cái tàn khốc của cuộc sống. Chuyến đi kiến tập này tuy ngắn nhưng để lại trong tôi nhiều kí ức và bài học, giúp tôi cảm nhận cuộc sống và sống có ý nghĩa hơn.
(Phan Thanh Nhi)

Mùa thu đến mang một màu tươi mát bao trùm lên không khí, cảnh vật cũng dần ngả sang màu vàng nhạt, nhắc nhở cho mùa thi của chúng tôi cũng đang cận kề. Để chuẩn bị cho kỳ thi quan trọng nhất cuộc đời học sinh ấy, đám lớp 12 chúng tôi đứa nào cũng mắt đầy quầng thâm, hôm nào cũng rời nhà từ sáng sớm tới tối mịt mới về. Ngày đó phải nói gặp ba mẹ ở nhà còn ít hơn gặp mặt thầy cô. Trúng ngay năm dịch dã hoành hành, kỳ thi cứ bị hoãn triền miên. Tôi, chị và nhóm bạn học thêm nhà một cô giáo dạy trong trường. Cô cũng như bao giáo viên khác dốc thúc chúng tôi ôn luyện. Lên lớp cô giải đề, về nhà cô cho những dạng bài tập mới cập nhật từ các đề thi thử của các trường trong cả nước. Cô thương học sinh lắm, biết chúng tôi học hành vất vả, nhiều hôm cô mang bánh kẹo ra mời chúng tôi. Có khi cô còn nấu cơm cho cả bọn hai mươi mấy đứa ăn. Lâu lâu cô còn treo phần thường đứa nào giải đề này nhanh nhất đúng nhất sẽ được một lốc C2, một lốc Coca,… Học cô thật là vui.
Ngày thi càng cận kề thì chúng tôi càng đâm đầu vào ôn luyện. những giờ học ngày càng tăng thêm, cô cũng như lũ học sinh chúng tôi, hết sức lo lắng, bồn chồn và cả áp lực. Cô từng tâm sự rằng mấy đứa thi mà được điểm cao là cô mừng lắm, cô không cần gì hơn cả. Lúc nào lên lớp cô cũng giảng dạy rất nhiệt tình, có tâm. Cô vui tính lắm, nhưng khi vào việc học thì phải nghiêm túc nếu không cô mắng cho. Nhiều lúc đang giờ học, có mấy đứa mệt quá nằm ngủ ngon lành, cô lại gõ đầu cho tỉnh ngủ. Cô lúc nào cũng nhắc nhở chúng tôi học hành vừa phải, nghỉ ngơi điều độ, ăn uống đầy đủ vào mới có sức mà thi, đừng mải miết đâm đầu vào học thì không hiệu quả. Cô biết tôi mắt kém, nên ngày nào cuối giờ học cô cũng giảng thêm cho tôi, hỏi tôi đã hiểu bài chưa rồi mới ra về. Tôi nhớ có lần học trễ, lúc đó đã 9 giờ rưỡi mà nhà tôi cách xa, đường quê thì vắng vẻ mà các bạn về hết rồi. Tôi và chị cũng không dám về một mình vì sợ. Sau khi gọi điện xin phép phụ huynh, vì ba mẹ tôi làm trên sông nước nên không đến rước chị em tôi về được. Thế là chúng tôi trải chiếu ngủ lại nhà cô ngon lành. Sáng ra còn được cô mua đồ ăn sáng cho.
Và buổi học cuối cùng đã đến, hôm đó là ngày học cuối trước kì thi. Cô không dạy nhiều mà đa số ngồi nói chuyện với chúng tôi. Dặn dò chúng tôi nhiều lắm, và mong chúng tôi cố gắng hết mình, đừng bỏ lỡ một giây một phút nào. Đừng để phải tự hỏi bản thân tại sao không cố gắng thêm một chút nữa. Cô cũng không quên gởi lời chúc chúng tôi may mắn và thành công. Lúc vào học tôi có treo cái áo khoác của mình lên cành cây cảnh của nhà cô, và hiển nhiên lúc ra về tôi quên mất tiêu luôn.
Cuối cùng tôi cũng bước vào kì thi và đạt được những thành tích mình mong muốn. Tết 2 năm sau đó tôi và nhóm bạn đến thăm cô. Cô mang trả tôi chiếc áo để quên hôm ấy – chiếc áo mà tôi đã lãng quên từ lâu. Tôi rất bất ngờ hỏi sao cô biết đó là áo của tôi. Cô bảo rằng cô để ý thấy tôi hay mặc nó nên biết thôi. Tôi hiểu, chúng tôi chỉ có mình cô là cô giáo lớp 12 năm đó dạy dỗ, còn cô thì có cả hàng nghìn học sinh qua biết bao thế hệ. Trong nhóm học trò ấy có mấy bạn mà cô đã không nhớ rõ tên, vậy mà cô vẫn giữ và nhớ chiếc áo ấy của tôi. Tôi thật sự rất quý
Năm tháng ấy đã qua, bao nhiêu vất vả, bận rộn, cùng sự ngây thơ vô lo vô nghĩ của tuổi học trò. Chiếc áo như nhắc tôi nhớ lại rằng mình cũng có một thời thanh xuân tươi đẹp, có bạn có bè, cùng thi đua học tập, những lúc mệt tựa vào vai nhau mà ngủ,… những khoảnh khắc mà tôi đã bỏ quên trong trí nhớ từ lâu. Và hơn nữa, tôi biết ơn những người thầy, người cô đã từng dạy dỗ, đã từng lo lắng, đã từng bảo ban chúng tôi không khác gì cha mẹ. Qua bao năm tháng thầy cô vẫn như vậy, vẫn ở đó nhiệt huyết hết lòng vì từng thế hệ tương lai của đất nước. Từ thầy cô tôi học được cái tâm, cái tầm, cái yêu thương. Chiếc áo khiến tôi suy ngẫm hồi lâu, tương lai tôi cũng sẽ trở thành một nhà giáo, mang năng lượng của mình truyền lại cho học sinh. Thầy cô của tôi vẫn luôn tích cực, luôn cười tươi, luôn vui vẻ và thương yêu học trò. Ấy mới nói ngoài chuyên môn giỏi ra thì phải đặt cái tâm vào việc dạy học, yêu thương và mang tinh thần lạc quan lan tỏa đến học sinh. Tôi sẽ luôn phấn đấu để trở thành một người thầy giỏi, dạy dỗ các em nhỏ tận tình tận tâm như cách mà tôi được nhận từ thầy cô của tôi.
(Phan Thanh Nhi)

Ngày ấy, tôi vội vã ra bến xe với chị, đi chuyến xe lúc 7 giờ tối từ thành phố trở về quê. Lúc bấy giờ đã là 6 giờ 45, chúng tôi còn khoảng 5 cây số nữa mới đến điểm đón. Trên con xe Wave tàu, chị em tôi phi như ngựa để kịp đến bến xe, đường thì kẹt, xe lại gần hết xăng. Hôm đó chỉ có mình tôi về và đó cũng là lần đầu tiên tôi tự đi xe về quê một mình nên cũng khá lo lắng, lại còn trễ giờ nữa. Và bùm một cái, xe hết xăng thật rồi. Tôi khá hoảng, nhưng chị tôi lại bình tĩnh nói rằng “không sao đâu, mình dắt bộ sẽ có người giúp đỡ thôi, tao bị vài lần rồi.”. Quả thật không sai, tôi và chị dạy xe chạy được khoảng 100 mét là có một chú mặc áo Grab, dáng người cao cao gầy gầy chạy đến. chú hồ hởi cất cái giọng ấm ấm vang vang “hai đứa đi đâu xe hư hả, lên chú chở một đứa rồi chú đẩy xe tới tiệm sửa cho nè”. Chị tôi nhanh nhảu đáp: “Dạ xe con hết xăng chú ơi, nhưng con đang vội đưa em con ra bến xe về quê, chú đẩy xe giúp con ra bến với”. Chú đáp lời: “Vậy hả, lên đi con, nhanh lên”.
Ngồi trên xe tuy long như lửa đốt vì sợ trễ giờ, nhưng cũng kịp trò chuyện với chú Tài xế dễ thương ấy. Chú bảo, “thấy hai đứa mà chú thương, hai đứa trạc tuổi con gái chú chứ nhiêu đâu. Chú đi làm chạy xe kiếm tiền nuôi con chú ăn học. Nó đang học đại học HUTECH nè. Nó học giỏi lắm đó.” Chú kể về con chú mà đôi mắt sáng ngời. Khuông mặt chú tôi không nhìn rõ, nhưng thấy dáng vẻ chú in đậm dấu vết của sương gió, của thời gian, nước da chú rám nắng đến chai sạn. Nhìn chú tôi nhớ đến ba mình – người ba bán mặt cho đất bán lưng cho trời cũng đang tần tảo kiếm từng đồng mỗi ngày lo cho ba chị em tôi ăn học.
Chú là người quê gốc Bình Thuận, lên Sài Gòn lập nghiệp lúc còn trẻ. Tuy nhiên vì nhiều biến cố xảy ra, tiền tiết kiệm dành dụm cũng hết sạch. Hiện tại tất cả của chú là cô con gái đang là sinh viên đại học HUTECH. Chú không ngại nắng mưa, đi chạy grab và ăn uống cần kiệm, để tiền nộp học phí cho con gái. Chú tự hào về cô bé lắm, ở chú toát ra một tinh thần lạc quan, một nguồn năng lượng tích cực. Chú vừa kể chuyện, vừa đi lại vừa hát. Chú đi làm vất vả nhưng vẫn vui cười rạng rỡ, vì chú đang có mục đích sống của mình– đó chính là cô con gái của chú. Thực sự hôm đó tôi gặp phải một số chuyện không vui, nhưng khi gặp chú tinh thần lại lạc quan đến lạ. Hoàn cảnh chú cũng khó khăn, nhưng chú luôn sẵn sàng hoan hỷ giúp người hoạn nạn, một cách nhiệt tình, chân thành và vui vẻ nhất vậy đó. Thật là đáng ngưỡng mộ.
Cuối cùng, tôi kịp ra bến xe an toàn để lại chị tôi với con Wave tàu đã hết xăng đang dắt bộ. Lại gặp chú grab tốt bụng hồi nãy, chú vẫn nụ cười ấy, dáng vẻ ấy đẩy xe giúp chị tôi tới cây xăng để đổ xăng. Chú còn hào phóng trả tiền xăng cho chị nữa cơ, nhưng sau nhiều lần nài nỉ chị tôi cũng xin được Momo của chú và gửi trả lại số tiền cho chú. Gặp chú tôi thấy ấm lòng đến lạ, giữa Sài Gòn bộn bề bận rộn này, đâu đó vẫn còn những con người dễ thương như vậy sao. Bỗng nhiên cảm thấy ấm trong lòng. Thương chú lắm, mong chú luôn nhiều sức khỏe, mong cô con gái của chú học thật giỏi, ra trường có việc làm ổn định để đỡ đần cho chú. Chú bình an nhé!
(Phan Thanh Nhi)

Ai cũng biết rằng kim cương được tạo ra dưới áp lực rất lớn. Nên cứ mỗi lần gặp ai đó có khó khăn, chúng ta sẽ thường nói với họ rằng: “thôi cố đi, áp lực sẽ tạo nên kim cương mà”. Đúng vậy, tôi nhìn thấy rất nhiều, người ta luôn an ủi nhau như thế giữa cuộc sống bộn bề này để họ tiếp tục cố gắng mà không từ bỏ. Nhưng mà bạn có từng nghĩ đến, có chắc là ai cũng thật sự muốn trở thành kim cương hay không? Và có chắc là ai sinh ra cũng có nguồn gốc từ than đá để có thể chuyển hóa thành kim cương dưới một môi trường áp lực? Lỡ các bạn sinh ra là một quả trứng thì sao? Khi ấy bạn thật sự chỉ muốn hóa thân thành một chú chim để cất cánh bay lượn trên bầu trời. Nhưng nếu bạn cứ mãi cố chấp chịu đựng cái áp lực khủng khiếp kia, bạn sẽ bị nghiền nát trước cả khi có cơ hội nhìn thấy bầu trời.
Chính cái ngộ nhận độc hại đó, mà rất nhiều người đã phải gồng mình để chịu đựng những áp lực vô cùng khắc nghiệt chỉ vì mong muốn thành công. Để rồi cái họ nhận lại có khi là những tổn thương tâm lý, sự tự tin vụn vỡ và sự ngờ vực khủng khiếp về năng lực của chính bản thân họ. Hãy nhớ, ai cũng có bản chất và giá trị của riêng mình. Bạn có thể là một hòn đá, ngọn cỏ, áng mây, cánh diều,…hoặc một viên than đá. Mỗi chúng ta phù hợp với những cách rèn luyện riêng, trong những môi trường phù hợp khác nhau. Đừng bao giờ áp đặt quan điểm của bạn hoặc quan điểm chung của xã hội vào người khác. Vậy, bản tính của các bạn là gì? Hãy lắng nghe chính mình để tìm được thế mạnh, và có cách thức thăng hoa, cách thức thể hiện bản thân phù hợp nhất để trưởng thành, để thành công. Đó mới chính là cuộc đời đáng để sống.
(Phan Thanh Nhi)