Khi còn ngồi trên ghế nhà trường, chắc hẳn chúng ta đều được dạy rằng, cần trả lời đúng càng nhiều câu hỏi với tốc độ càn nhanh càng tốt. Nhưng với sự xuất hiện của AI, đặc biệt là những công cụ như ChatGPT, mọi thứ đã thay đổi hoàn toàn. Không phải người trả lời giỏi nhất sẽ chiến thắng, mà giờ đây, người hỏi “giỏi nhất” mới là người dẫn đầu. Sở dĩ mình đặt chữ giỏi nhất trong dấu ngoặc kép vì nó nên hiểu theo một cách đặc biệt. Với một thế giới đang thay đổi từng ngày, ít nhất là về lĩnh vực công nghệ, chỉ có khái niệm làm việc tốt hơn, không có khái niệm làm việc tốt nhất. Câu hỏi bạn đặt ra với AI không chỉ là yếu tố quyết định công việc của bạn có hiệu quả hay không, mà còn là chìa khóa để mở ra tiềm năng sáng tạo mới. Bài viết này mình sẽ chia sẻ đến bạn 3 tư duy cốt lõi giúp bạn x10 chất lượng prompt khi làm việc với các công cụ AI nhé.

 

1. Tư duy cá nhân hóa – Hãy làm rõ mong muốn của bạn

Hãy tưởng tượng bạn đang tư vấn một chiếc máy tính cho ba người khác nhau: một bé 5 tuổi, một bạn sinh viên mới chân ướt chân ráo vào giảng đường, và một kỹ sư công nghệ lành nghề. Bạn có dùng cùng một cách diễn giải cho cả ba không? Tất nhiên là không!

Tương tự, khi làm việc với ChatGPT, nếu bạn muốn nhận được câu trả lời tốt nhất, hãy cá nhân hóa prompt của mình. Bằng cách cung cấp thêm thông tin chi tiết, bối cảnh rõ ràng, AI sẽ điều chỉnh câu trả lời để phù hợp với hiểu biết và nhu cầu cụ thể của bạn.

Ví dụ, thay vì chỉ hỏi: “Làm thế nào để học hiệu quả hơn?”, bạn có thể đặt câu hỏi chi tiết hơn: “Tôi là sinh viên đại học, đang chuẩn bị cho kỳ thi cuối kỳ về môn lịch sử. Tôi muốn tìm một phương pháp học giúp tôi nhớ lâu hơn những sự kiện quan trọng và cách chúng liên kết với nhau. Có phương pháp nào hiệu quả không?”. Bạn sẽ nhận lại những gợi ý cụ thể hơn, chẳng hạn như sơ đồ tư duy, kỹ thuật ghi chú Cornell hay cách phân bổ thời gian học hợp lý, thay vì những lời khuyên chung chung như “hãy đọc lại bài nhiều lần”.

Do đó, để nhận được câu trả lời tốt nhất, hãy cá nhân hóa câu hỏi của mình càng chi tiết càng tốt.

 

2. Tư duy đặt câu hỏi ngược – Bạn chưa biết những gì mình chưa biết

Một sai lầm phổ biến là mong muốn có ngay một câu trả lời hoàn hảo từ ChatGPT chỉ với một prompt đầu tiên. Thực tế, giống như khi giao việc cho ai đó, bạn sẽ cần cung cấp đủ thông tin, tài liệu để họ hiểu và làm đúng yêu cầu. Và việc này đôi khi tốn rất nhiều thời gian và công sức.

Nhưng có một cách đơn giản hơn nhiều: Hỏi ngược lại ChatGPT. Sau khi đặt câu hỏi ban đầu, hãy bổ sung thêm câu hỏi này: “Bạn cần thêm thông tin gì để đưa ra câu trả lời tốt hơn? Hãy hỏi 3 câu hỏi.”

Câu hỏi này không chỉ giúp AI hiểu rõ hơn về yêu cầu của bạn mà còn gợi ý những điều bạn có thể chưa nghĩ tới. Và từ đó, cuộc trò chuyện với AI sẽ trở nên chi tiết và thực tế hơn nhiều.

Việc chỉ nên đề nghị ChatGPT hỏi ba câu hỏi nhằm đảm bảo tính cân bằng về chi tiết nhưng vẫn ngắn gọn. Ít hơn 3 câu hỏi có thể không đủ chi tiết để giúp bạn làm rõ vấn đề, nhiều hơn 3 câu hỏi có thể khiến AI đặt ra những câu hỏi dư thừa, không cần thiết, làm phức tạp thêm tình huống.

Do đó, Đừng ngại khai thác ngược lại AI để khám phá những gì bạn chưa biết!

 

3. Tư duy phản biện – Không ngừng đánh giá và thử thách ý tưởng

Có một câu trả lời tốt là điều tuyệt vời, nhưng chỉ dừng lại ở đó sẽ giới hạn bạn. Thay vào đó, hãy sử dụng tư duy phản biện để thách thức và đánh giá mọi ý tưởng từ nhiều góc độ khác nhau.

Khi nhận được một câu trả lời từ ChatGPT, đừng vội tin tưởng hoàn toàn. Hãy thử đặt lại câu hỏi: “Hãy đóng vai trò là một nhà phê bình nghiêm khắc và đánh giá ý tưởng này, tại sao nó tốt hoặc không tốt?”

Bằng cách liên tục thách thức và phân tích ý tưởng, bạn không chỉ đảm bảo lựa chọn tốt nhất mà còn phát triển tư duy sâu sắc hơn. Đây là một kỹ năng quan trọng trong công việc và cuộc sống, giúp bạn luôn tiến về phía trước với những quyết định sáng suốt.

 

Cá nhân hóa, đặt câu hỏi ngược, và tư duy phản biện là ba tư duy quan trọng để bạn không chỉ làm việc hiệu quả hơn với AI mà còn trở thành người hỏi giỏi – người dẫn đầu trong thời đại số. Với mình, nếu nắm được 3 tư duy cốt lõi này, không những bạn có thể tương tác tốt với những công cụ AI mà còn là một “bậc thầy” về nghệ thuật giao tiếp nữa đó.

 

(Phạm Minh Trung)

Trong thời đại công nghệ ngày càng phát triển, việc học tiếng Anh đã trở nên linh hoạt và dễ dàng hơn rất nhiều nhờ các công cụ hiện đại như ChatGPT. Đây không chỉ là một trợ thủ đắc lực giúp cải thiện tất cả các kỹ năng từ nói, đọc, viết cho đến từ vựng, mà còn giúp bạn học một cách chủ động hơn. Mình xin chia sẻ một số mẹo mà bản thân đã áp dụng trong hành trình học tiếng Anh với ChatGPT, hy vọng sẽ hữu ích cho bạn.

 

Trước tiên, để phát triển kỹ năng nói, bạn có thể tận dụng ứng dụng ChatGPT trên điện thoại di động như một người bạn đồng hành trong các cuộc hội thoại hàng ngày. Khi sử dụng công cụ này, bạn sẽ không chỉ được luyện nói mà còn có thể thực hành mà không lo mắc lỗi. Bằng cách yêu cầu ChatGPT đóng vai trò là một người bạn, bạn sẽ có cơ hội trò chuyện một cách tự nhiên và gần gũi. Hơn nữa, việc tạo ra các tình huống phỏng vấn như khi xin việc hoặc thi vấn đáp, sau đó nhờ ChatGPT nhận xét, sẽ giúp bạn không chỉ cải thiện ngữ pháp mà còn học cách phát triển ý tưởng một cách mạch lạc. Để tăng cường hiệu quả, mình khuyến khích bạn nên cân nhắc sử dụng gói ChatGPT trả phí, vì khi đó, bạn có thể trò chuyện lâu hơn mà không bị gián đoạn. Nếu chưa có điều kiện, bạn vẫn có thể tham khảo các gói dùng chung với giá hợp lý hơn.

 

Bên cạnh đó, ChatGPT cũng là công cụ tuyệt vời để cải thiện kỹ năng đọc.Mình thường sử dụng tính năng này trên máy tính để đạt hiệu quả tốt nhất. Đầu tiên, bạn có thể cung cấp một số từ vựng mình đang học và nhờ ChatGPT viết một bài dựa trên các từ này. Cách này giúp bạn ôn lại từ vựng mà không cần đọc những tài liệu quá khó hay vượt xa khả năng hiện tại. Hơn nữa, bạn cũng có thể yêu cầu ChatGPT viết các bài đọc theo từng cấp độ như A1, A2, B1… Dù không phải lúc nào cũng chính xác hoàn toàn, nhưng mình nhận thấy các bài viết này vẫn thể hiện rõ sự khác biệt về độ khó giữa các cấp độ. Khi gặp phải từ hoặc cụm từ mới, bạn chỉ cần sao chép và nhờ ChatGPT giải thích theo ngữ cảnh, điều này giúp việc học từ vựng trở nên dễ dàng và sâu sắc hơn. Cuối cùng, để việc học thú vị hơn, mình thường nhờ ChatGPT tạo ra các bài tập đọc liên quan đến nội dung vừa đọc, giúp củng cố kiến thức một cách hiệu quả.

 

Với kỹ năng viết, ChatGPT thực sự là một trợ thủ đắc lực. Bạn có thể chọn bất cứ chủ đề nào mình quan tâm và nhờ ChatGPT kiểm tra lỗi chính tả, ngữ pháp. Đây là cách tự nhiên để rèn luyện khả năng viết mà không cảm thấy quá áp lực. Sau khi ChatGPT đã sửa lỗi, mình thường viết lại bài dựa trên các gợi ý mà công cụ đưa ra. Nếu muốn nâng cao khả năng, bạn có thể yêu cầu ChatGPT đề xuất những từ hoặc cụm từ hay hơn, giúp bài viết của bạn trở nên phong phú và chuyên nghiệp hơn.

 

Mặc dù ChatGPT là một công cụ hữu ích trong việc học tiếng Anh, bạn cần nhớ rằng tất cả các gợi ý và sửa đổi từ nó chỉ nên coi là tài liệu tham khảo. Việc kiểm tra lại với các nguồn tài liệu uy tín khác là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác. Tuy nhiên, từ trải nghiệm cá nhân mình và những người khác, việc học tiếng Anh với ChatGPT đã mang lại những kết quả rất tích cực. Hãy thử nghiệm nhiều phương pháp khác nhau để tìm ra cách học phù hợp nhất với bản thân. Hành trình học ngoại ngữ không phải là đích đến mà là một quá trình dài, và với sự trợ giúp của công nghệ, bạn hoàn toàn có thể đạt được những mục tiêu mình đặt ra.

 

(Phạm Minh Trung)

Trong nhiều tình huống, việc chuyển đổi âm thanh thành văn bản sẽ giúp bạn làm việc hiệu quả hơn. Có thể là khi bạn cần phân tích một cuộc phỏng vấn dài, hay đơn giản chỉ là muốn nắm nhanh nội dung từ một đoạn ghi âm. Hôm nay, mình sẽ giới thiệu đến các bạn một công cụ mạnh mẽ để thực hiện điều này – TurboScribe, dịch vụ chuyển đổi âm thanh và video thành văn bản được hỗ trợ bởi AI.

 

Sơ lược về TurboScribe

TurboScribe là một dịch vụ chuyển đổi đa ngôn ngữ, có khả năng nhận diện và phiên âm hơn 98 ngôn ngữ khác nhau (bao gồm cả tiếng Việt). Công cụ này hỗ trợ chuyển đổi file âm thanh hoặc video lên đến 10 giờ hoặc 5GB, cho phép bạn linh hoạt sử dụng với nhiều nhu cầu khác nhau. Với tài khoản miễn phí, bạn có thể tải lên ba file mỗi ngày (mỗi file không quá 30 phút), và TurboScribe hỗ trợ nhiều định dạng phổ biến như MP3, MP4, WAV…

 

Hướng dẫn chi tiết

Bước 1: Đăng ký tài khoản

Truy cập turboscribe.ai và đăng ký tài khoản miễn phí bằng tài khoản Google hoặc địa chỉ email của bạn.

Bước 2: Tải lên tệp âm thanh hoặc video

sau khi đăng nhập thành công, nhấn chữ b đến TRANSCRIBE FILES  button (phiên âm) và enter vào nó.

Mũi tên xuống đến BROWSE FILES (Duyệt Tệp) để chọn file.

Bước 3: Chọn ngôn ngữ âm thanh

bấm chữ c đến combo box để chọn ngôn ngữ của âm thanh từ hơn 98 ngôn ngữ được hỗ trợ, bao gồm cả tiếng Việt.

Bước 4: chọn một số tùy chọn

Bấm mũi tên xuống để đến cấu hình các cài đặt bổ sung (tùy chọn). Bên dưới là giải thích các thông số trong quá trình phiên âm:

• Transcription Mode (chế độ phiên âm): ở đây mình thường chọn WhaleMost Accurate để có văn bản tốt nhất.
• Speaker Recognition & More Settings: nếu muốn văn bản trả về được chia ra nhiều người nói khác nhau thì check vào mục này, sau đó lựa chọn số người nói trong audio. Thông thường, nếu không chọn mục này, cho dù audio có bao nhiêu người nói thì văn bản trả về sẽ không phân tách người nói
• Transcribe to English (dịch bản ghi sang tiếng Anh): tính năng này hoạt động không ổn định với phiên bản miễn phí. Tuy nhiên, bạn có thể dịch văn bản đã hoàn thành sang các ngôn ngữ khác (nếu muốn) bằng các công cụ dịch thuật khác chuyên nghiệp hơnRestore Audio: để AI phân tích và lọc ồn cho audio. Bước này mình thường không chọn, mà mình chủ động làm sạch audio bằng phần mềm bên ngoài, vì mình không chắc chất lượng AI của họ thế nào, và họ cũng không khuyến khích nếu bạn cảm nhận audio của mình đã ổn.

Bước 5: Bắt đầu phiên âm

Nhấp vào TRANSCRIBE  button (phiên âm) để bắt đầu tiến trình.

Các file của bạn sẽ được trình bày trong một bảng (từ trái sang phải) bao gồm:

• check box: cột để chọn file
• Name: tên tập tin của bạn
• Uploaded: thời gian tải lên
• Duration: thời lượng của file
• Mode: chế độ bạn đã chọn khi phiên âm
• Status: phần trăm đã được tải lên. Nếu xuất hiện tên file nghĩa là tải lên đã hoàn tất

Bước 6: tải về văn bản

Để tải về các file, bạn check vào cột check box tương ứng của từng file. Bấm chữ h đến Bulk Actions, mũi tên xuống đến EXPORT, check vào định dạng bạn muốn tải rồi chọn DOWNLOAD  button là xong.

 

TurboScribe là một công cụ tuyệt vời dành cho bất kỳ ai cần chuyển đổi file âm thanh hay video thành văn bản. Dù là để tiết kiệm thời gian hay để tối ưu hóa công việc, công cụ này mang lại rất nhiều tiện ích với các tính năng đa dạng, đáp ứng nhiều nhu cầu khác nhau. Nếu bạn thường xuyên phải làm việc với các đoạn ghi âm hoặc video, TurboScribe chắc chắn là một trợ thủ đắc lực mà bạn nên thử.

 

(Phạm Minh Trung)

Lần trước, mình đã chia sẻ đến bạn những đặc điểm của NotebookLM lẫn ChatGPT trong việc sử lí tài liệu để bạn có những cân nhắc hợp lí khi sử dụng cho từng mục đích. Bài viết này, mình sẽ gửi đến bạn cách dùng chi tiết NotebookLM, đặc biệt là những bạn đang sử dụng trình đọc màn hình NVDA, hy vọng các bạn dùng trình đọc màn hình khác vẫn có thể sử dụng vì nó không có quá nhiều sự khác biệt.

 

Cách sử dụng tiếng Việt với NotebookLM

Một trong những điều thú vị khi làm việc với NotebookLM là khả năng hỗ trợ nhiều ngôn ngữ, bao gồm cả tiếng Việt. Để sử dụng NotebookLM bằng tiếng Việt, bạn cần cài đặt ngôn ngữ mặc định trong trình duyệt web của mình sang tiếng Việt. Dưới đây là cách thực hiện trên hệ điều hành windows.

Trên Google Chrome, nhấn phím alt

Bấm mũi tên lên và enter vào Cài đặt (Settings)

Về đầu trang và bấm mũi tên xuống tìm đến menu item    Ngôn ngữ (Languages)

Nhấn chữ b đến Thêm ngôn ngữ (Add languages) và chọn Vietnamese

Tại Vietnamese, bấm mũi tên xuống Tìm tới Thao tác khác rồi nhấn spacebar để kích hoạt,  di chuyển mũi tên lên xuống chọn ngôn ngữ này lên đầu danh sách (Move to the top) để đặt nó làm ngôn ngữ ưu tiên.

Sau khi đã cài đặt ngôn ngữ thành công, NotebookLM sẽ phản hồi và cung cấp kết quả bằng tiếng Việt, giúp bạn dễ dàng thao tác và làm việc với công cụ này.

 

Các bước làm việc với NotebookLM

Bước 1: tạo sổ tay

sau khi đăng nhập vào NotebookLM bằng tài khoản Gmail, bạn sẽ thấy giao diện chính của công cụ. Hãy bắt đầu bằng cách tạo một sổ tay mới. Việc này giống như việc bạn mở một quyển sổ để ghi chép và quản lý thông tin mà bạn cần làm việc. Hiện tại, Google chưa đưa ra thông tin về việc người dùng có thể tạo ra bao nhiêu sổ tay trên cùng một tài khoản của mình.

https://notebooklm.google.com

Sau khi mở link trên, bạn sẽ nhấn chữ b để enter vào Tạo sổ ghi chú mới. Tiếp đến, bấm chữ e để đặt tên cho sổ tay. Tên sổ tay có thể sửa vào bất kì thời điểm nào bạn muốn, và chỉ cần gõ tên, NotebookLM sẽ tự lưu lại.

Bước 2: Tải nguồn lên

Bạn có thể tải lên các tài liệu mà mình muốn phân tích hoặc tìm kiếm thông tin bằng cách nhấn chữ b đến Thêm nguồn. Các loại tệp được hỗ trợ: PDF, txt, Markdown, Âm thanh (mp3). Ngoài ra, NotebookLM còn có thể sử dụng các nguồn từ Google Drive, Google Doc, Google Slide, Liên kết trang web. Mỗi sổ tay sẽ chứa được 40 nguồn. Lưu ý, các nguồn đã tải lên thì không thể xóa nên bạn hãy cẩn trọng khi chọn để tải lên. Điều này cũng là cách để bạn tinh gọn hơn trong việc sử lí thông tin.

Bước 3: Chọn tài liệu cần hỏi

Khi đã tải lên tài liệu, bạn có thể chọn tài liệu cụ thể mà bạn muốn truy vấn bằng cách nhấn spacebar để check vào các nguồn. NotebookLM sẽ giúp bạn tóm tắt nội dung và hiển thị các từ khóa quan trọng. Nếu muốn, bạn có thể nhấp vào từ khóa để hiểu sâu hơn về chủ đề liên quan.

Để truy vấn tài liệu đã chọn, nhấn chữ e đến Hộp truy vấn, nhập yêu cầu hoặc câu hỏi rồi enter. Nhấn về cuối để thấy phản hồi.

 

Những hạn chế và lưu ý khi sử dụng NotebookLM

Mặc dù NotebookLM rất mạnh mẽ, nhưng cũng có một số hạn chế mà bạn cần lưu ý khi sử dụng:

NotebookLM không lưu lại các phiên trò chuyện. Điều này có nghĩa là nếu bạn không ghi chú lại các thông tin quan trọng, bạn sẽ phải thực hiện lại thao tác hỏi đáp từ đầu trong các phiên làm việc tiếp theo.

NotebookLM chỉ có thể trả lời dựa trên tài liệu bạn cung cấp. Nếu bạn hỏi các câu hỏi nằm ngoài phạm vi của các tài liệu đã tải lên, NotebookLM sẽ không thể đưa ra câu trả lời chính xác.

Với các tài liệu đa ngôn ngữ, bạn có thể hỏi bằng ngôn ngữ của tài liệu đó, nhưng phản hồi nhận về vẫn bằng tiếng Việt. Thực tế, bạn vẫn có thể hỏi bằng tiếng Việt. Tuy nhiên, theo trải nghiệm cá nhân, việc hỏi bằng ngôn ngữ của tài liệu sẽ đưa ra phản hồi chi tiết hơn.

 

So sánh giữa NotebookLM và ChatGPT trong việc truy xuất tài liệu

Để có cái nhìn rõ ràng hơn về hai công cụ này, mình sẽ đưa ra một vài so sánh liên quan đến khả năng truy xuất tài liệu giữa NotebookLM và ChatGPT.

Trích dẫn nguồn:

Một trong những ưu điểm nổi bật của NotebookLM là khả năng trích dẫn chính xác nguồn thông tin từ tài liệu được cung cấp. Bạn có thể nhanh chóng kiểm tra nguồn bằng cách nhấp vào chú thích bên cạnh các câu trả lời. Ngược lại, ChatGPT không thể cung cấp thông tin chi tiết về vị trí cụ thể trong tài liệu, và đôi khi bạn phải kiểm tra lại thủ công thông qua các phương tiện khác, điều này có thể mất thời gian hơn.

Độ chính xác:

Mặc dù cả hai công cụ đều có thể gặp phải hiện tượng “ảo giác AI”, nhưng NotebookLM có xu hướng chính xác hơn khi làm việc với các tài liệu cụ thể mà bạn cung cấp. Trong khi đó, ChatGPT có thể đưa ra thông tin chung chung hoặc không chính xác hoàn toàn nếu tài liệu không đủ chi tiết.

Tính linh hoạt:

ChatGPT linh hoạt hơn khi có khả năng tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn, nhưng điều này cũng có thể dẫn đến việc bạn nhận được thông tin không liên quan hoặc không chính xác. Trong khi đó, NotebookLM chỉ dựa vào các tài liệu mà bạn đã cung cấp, giúp đảm bảo rằng thông tin đưa ra luôn có cơ sở rõ ràng.

 

NotebookLM là một công cụ mạnh mẽ và hữu ích cho những ai làm việc với nhiều tài liệu và cần quản lý thông tin một cách có hệ thống. Tuy có một số hạn chế như không lưu lịch sử trò chuyện hay giới hạn trong phạm vi dữ liệu, nhưng với khả năng trích dẫn nguồn chính xác và xử lý thông tin mạch lạc, đây vẫn là một lựa chọn tuyệt vời cho những người làm công việc nghiên cứu và phân tích. Nếu bạn muốn một công cụ linh hoạt hơn và có thể làm việc với nhiều loại thông tin khác nhau, ChatGPT có thể là một lựa chọn tốt. Tuy nhiên, khi cần độ chính xác cao trong việc xử lý và trích dẫn thông tin từ tài liệu cụ thể, NotebookLM chắc chắn sẽ là người bạn đáng tin cậy hơn.

 

(Phạm Minh Trung)